Shloka 46
Ulūka’s Provocation and Keśava’s Counter-Message (उलूकदूत्ये केशवप्रत्युत्तरम्)
Devanagari script
क्लिष्टाया वर्षपूगांश्न मातुर्मातृहिते स्थित: । प्रमार्जाश्रु रणे जित्वा सम्मानं परमावह,“तुम्हारी माता वर्षोंसे कष्ट भोग रही है; अतः माताके हितमें तत्पर हो उसके आँसू पोंछो और युद्धमें विजय प्राप्त करके परम सम्मानके भागी बनो
Transliteration
kliṣṭāyā varṣa-pūgān mātur mātṛ-hite sthitaḥ | pramārjāśru raṇe jitvā sammānaṃ paramāvaha ||
Translation
សញ្ជ័យបាននិយាយថា៖ «មាតារបស់ព្រះអង្គបានទ្រាំទ្រការលំបាកអស់ជាច្រើនឆ្នាំ។ ដូច្នេះ ចូរឈរយ៉ាងមាំមួនដើម្បីប្រយោជន៍មាតា—ជូតទឹកភ្នែករបស់នាង ហើយឈ្នះក្នុងសង្គ្រាម ដើម្បីឈានដល់កិត្តិយសខ្ពង់ខ្ពស់បំផុត»។
Word by Word
क्लिष्टायाःof the afflicted (one)
क्लिष्टायाः:
Sambandha
TypeAdjective
Rootक्लिष्टा (क्लिश्-धातु से कृदन्त/विशेषण)
FormFeminine, Genitive, Singular
वर्षपूगान्many years (lit. heaps of years)
वर्षपूगान्:
Karma
TypeNoun
Rootवर्षपूग (वर्ष + पूग)
FormMasculine, Accusative, Plural
मातुःof (your) mother
मातुः:
Sambandha
TypeNoun
Rootमातृ
FormFeminine, Genitive, Singular
मातृहितेin the mother's welfare / for the mother's good
मातृहिते:
Adhikarana
TypeNoun
Rootमातृहित (मातृ + हित)
FormNeuter, Locative, Singular
स्थितःstanding; devoted; intent
स्थितः:
Karta
TypeAdjective
Rootस्थित (स्था-धातु, क्त)
FormMasculine, Nominative, Singular
प्रमार्जwipe away
प्रमार्ज:
TypeVerb
Rootप्र√मृज्
FormImperative, Second, Singular, Parasmaipada
अश्रुtear(s)
अश्रु:
Karma
TypeNoun
Rootअश्रु
FormNeuter, Accusative, Singular
रणेin battle
रणे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootरण
FormMasculine, Locative, Singular
जित्वाhaving conquered; after winning
जित्वा:
TypeVerb
Root√जि
FormAbsolutive (क्त्वा), Active
सम्मानम्honour; respect
सम्मानम्:
Karma
TypeNoun
Rootसम्मान
FormMasculine, Accusative, Singular
परम्supreme; highest
परम्:
TypeAdjective
Rootपर
FormMasculine, Accusative, Singular
आवहbring; obtain
आवह:
TypeVerb
Rootआ√वह्
FormImperative, Second, Singular, Parasmaipada
Speaker
संजय उवाच
Characters & Entities
S
SañjayaM
mother (unnamed)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes