Shloka 30
Ulūka’s Provocation and Keśava’s Counter-Message (उलूकदूत्ये केशवप्रत्युत्तरम्)
तथेति त॑ प्रतिज्ञाय मूषिका भरतर्षभ । वृद्धबालमथो सर्व मार्जाराय न्यवेदयन्,“भरतश्रेष्ठ! “बहुत अच्छा” कहकर चूहोंने बिलावकी आज्ञाका पालन करनेके लिये हामी भर ली और वृद्ध तथा बालकोंसहित अपना सारा परिवार उस बिलावको सौंप दिया
tatheti taṁ pratijñāya mūṣikā bharatarṣabha | vṛddhabālam atho sarvaṁ mārjārāya nyavedayan ||
សញ្ជ័យបាននិយាយថា៖ «ដូច្នោះហើយ» ពួកកណ្ដុរបានព្រមព្រៀង ឱ ព្រះអង្គជាវីរបុរសក្នុងវង្សភារតៈ។ ពួកវាបានទទួលពាក្យសន្យានោះ ហើយប្រគល់សហគមន៍ទាំងមូល—ទាំងអ្នកចាស់ទាំងកុមារ—ឲ្យឆ្មា។ ហេតុនេះបង្ហាញថា ការគោរពតាមដោយគ្មានការពិចារណា និងការជឿទុកចិត្តខុសលើអំណាចអ្នកលួចលាក់ អាចនាំសង្គមទាំងមូល រួមទាំងអ្នកងាយរងគ្រោះ ទៅរកវិនាស។
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse warns that agreeing too readily to a powerful adversary’s terms—without discernment—can endanger an entire community. Ethical prudence (nīti) requires testing intentions, especially when the vulnerable (elders and children) will bear the cost of a wrong decision.
The mice respond “tathā” (“so be it”) and formally agree. Then they entrust their whole group, including elders and children, to the cat—an act that highlights their surrender to a natural predator and sets up the moral point about deception and imprudent submission.