Shloka 32
उपजीव्य रणे रुद्रं शक्रं वैश्रवणं यमम् । वरुणं पावकं चैव कृपं द्रोणं च माधवम्,“मैंने युद्धमें सफलताके लिये रुद्र, इन्द्र, यम, कुबेर, वरुण, अग्नि, कृपाचार्य, द्रोणाचार्य तथा भगवान् श्रीकृष्णकी आराधना की है। मैं तेजस्वी, दृढ़ एवं दिव्य गाण्डीव धनुष धारण करता हूँ। मेरे पास अक्षय बाणोंसे भरे हुए तरकस मौजूद हैं और दिव्यास्त्रोंके ज्ञानसे मेरी शक्ति बढ़ी हुई है। नरश्रेष्ठ! फिर मेरे-जैसा पुरुष साक्षात् वज्रधारी इन्द्रके सामने भी “मैं डरा हुआ हूँ" यह सुयशका नाश करनेवाला वचन कैसे कह सकता है?
vaiśampāyana uvāca |
upajīvya raṇe rudraṃ śakraṃ vaiśravaṇaṃ yamam |
varuṇaṃ pāvakaṃ caiva kṛpaṃ droṇaṃ ca mādhavam |
វៃសម្បាយនៈបាននិយាយថា៖ «ដើម្បីឲ្យឈ្នះក្នុងសង្គ្រាម ខ្ញុំបានសូមការគាំទ្រដោយការគោរពបូជារុទ្រៈ ឥន្ទ្រៈ គុបេរៈ យមៈ វរុណៈ និងអគ្គិ; ហើយក៏បានគោរពក្រឹបៈ ដ្រូណៈ និងមាធវៈ (ព្រះក្រឹෂ្ណ) ផងដែរ។ ខ្ញុំកាន់ធ្នូគណ្ឌីវៈដ៏ទេវីយ៍ រឹងមាំ និងភ្លឺចែងចាំង; ខ្ញុំមានកន្ត្រកព្រួញពេញដោយព្រួញមិនអស់; ហើយកម្លាំងខ្ញុំកើនឡើងដោយចំណេះដឹងអាវុធទេវៈ។ ឱ នរល្អឥតខ្ចោះ! តើបុរសដូចខ្ញុំ—even នៅមុខឥន្ទ្រៈអ្នកកាន់វជ្រៈផ្ទាល់—អាចនិយាយពាក្យបំផ្លាញកិត្តិយសថា ‘ខ្ញុំភ័យ’ បានដូចម្តេច?»
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse frames fearlessness as an ethical obligation tied to honor: one who has prepared through devotion, discipline, and mastery of weapons should not speak words of fear that destroy reputation and resolve.
In the Udyoga Parva’s war-preparation context, the speaker (as reported by Vaiśampāyana) presents a warrior’s declaration of readiness—invoking divine powers and revered teachers, emphasizing possession of divine arms—and rejects the possibility of admitting fear even before Indra.