Shloka 1
Udyoga Parva, Adhyāya 148: Vāsudeva’s Report—Mobilization and the Nīti Sequence
Sāma–Bheda–Daṇḍa
अत-#-#कात एकोनपज्चाशर्दाधिकशततमो< ध्याय: दुर्योधनके प्रति धृतराष्ट्रके युक्तिसंगत वचन--पाण्डवोंको आधा राज्य देनेके लिये आदेश वायुदेव उवाच एवमुक्ते तु गान्धार्या धृतराष्ट्रो जनेश्वर: । दुर्योधनमुवाचेदं राजमध्ये जनाधिप
vāyudeva uvāca | evam ukte tu gāndhāryā dhṛtarāṣṭro janeśvaraḥ | duryodhanam uvācedaṃ rājamadhye janādhipa ||
វាយុទេវៈបាននិយាយថា៖ ពេលដែលគន្ធារីបាននិយាយដូច្នោះហើយ ព្រះរាជា ធృతរાષ્ટ્ર អម្ចាស់មនុស្ស បានមានព្រះបន្ទូលទៅកាន់ទុរយោធន នៅកណ្ដាលសមាគមនៃព្រះមហាក្សត្រទាំងឡាយថា៖ «ឱ អ្នកគ្រប់គ្រងមនុស្ស…»—ជាការចាប់ផ្តើមនៃព្រះវាចនៈដែលមានហេតុផល និងសម្របសម្រួល ដើម្បីណែនាំឲ្យដោះស្រាយដោយយុត្តិធម៌ ដោយប្រគល់ភាគរដ្ឋដល់បណ្ឌវៈតាមសិទ្ធិ ដើម្បីបញ្ចៀសសង្គ្រាមសម្លាប់ញាតិ។
वायुदेव उवाच
Educational Q&A
The verse frames an ethical moment of statecraft: after a moral admonition (from Gāndhārī), the king is prompted to speak publicly and reasonably, implying that a ruler should prefer just compromise and the prevention of fratricidal war over pride and obstinacy.
Following Gāndhārī’s words, Dhṛtarāṣṭra turns to Duryodhana in the royal assembly and begins a formal address. The surrounding context (as indicated in the edition’s heading) is Dhṛtarāṣṭra’s attempt to persuade Duryodhana toward a settlement—granting the Pāṇḍavas their rightful share—to avert war.