Shloka 18
Vidurā–Putra Saṃvāda: Utsāha, Kīrti, and Kṣātra Resolve
Udyoga-parva 131
राजा ही सत्ययुग, त्रेता और द्वापरका स्रष्टा है। चौथे युग कलिके प्रकट होनेमें भी वही कारण है ।। कृतस्य करणादू राजा स्वर्गमत्यन्तमश्चुते । त्रेताया: करणादू राजा स्वर्ग नात्यन्तमश्लुते,अपने सत्कर्मोद्वारा सत्ययुग उपस्थित करनेके कारण राजाको अक्षय स्वर्गकी प्राप्ति होती है। त्रेताकी प्रवृत्ति करनेसे भी उसे स्वर्गकी ही प्राप्ति होती है, किंतु वह अक्षय नहीं होता
rājā hi satyayuga-tretā-dvāparāṇāṁ sraṣṭā; caturthe yuge kali-prādurbhāve ’pi sa eva kāraṇam. kṛtasya karaṇād rājā svargam atyantam aśnute; tretāyāḥ karaṇād rājā svargaṁ nātyantam aśnute.
ព្រះវាយុមានព្រះបន្ទូលថា៖ ព្រះមហាក្សត្រពិតប្រាកដជាអ្នកបង្កើតយុគទាំងឡាយ—ក្រឹត (សត្យយុគ), ត្រេតា, និងទ្វាបរ—ហើយក៏ជាមូលហេតុឲ្យយុគទីបួន កលិយុគ បង្ហាញខ្លួនផងដែរ។ ដោយបង្កើតយុគក្រឹតឲ្យកើតឡើងតាមរយៈកម្មល្អ និងធម៌ នោះព្រះមហាក្សត្រទទួលបានសួគ៌ដ៏លើសលប់ និងអស់កល្បជានិច្ច; ដោយធ្វើឲ្យយុគត្រេតាកើតមាន ក៏ទទួលបានសួគ៌ដែរ ប៉ុន្តែមិនមែនអស់កល្បជានិច្ចឡើយ។ ពាក្យនេះបង្ហាញថា ព្រះរាជាភិបាលជាកម្លាំងសីលធម៌ដែលបង្កើតគុណភាពនៃយុគសម័យ៖ ការគ្រប់គ្រងល្អលើកស្ទួយលោក, ខណៈការធ្លាក់ចុះនៃអាកប្បកិរិយាបើកផ្លូវឲ្យកលិយុគ។
वायुदेव उवाच
Educational Q&A
The moral quality of an age is not merely cosmic fate; it is strongly conditioned by the ruler’s conduct. A king who upholds dharma can ‘establish’ a Satya-like order and gains the highest, enduring heavenly reward; lesser but still righteous governance yields merit, though its fruit is not described as imperishable.
Vāyu is instructing about rājadharma (the duties and power of kingship), emphasizing that the king’s actions shape societal conditions across the yugas and determine the nature and permanence of his posthumous reward.