Shloka 13
Adhyāya 128 — Proposal to Restrain Keśava; Sātyaki’s Warning and Vidura–Dhṛtarāṣṭra Counsel
अशक्योड्द्य त्वया राजन् विनिवर्तयितुं बलात् । राजन! इस दुर्योधनको काम और क्रोधने अपने वशमें कर लिया है, यह लोभमें फँस गया है; अतः आज आपका इसे बलपूर्वक पीछे लौटाना असम्भव है ।। राष्ट्रप्रदाने मूढस्य बालिशस्य दुरात्मन:
aśakyo ’dya tvayā rājan vinivartayituṃ balāt | rāṣṭrapradāne mūḍhasya bāliśasya durātmanaḥ ||
វៃសម្បាយនៈបានមានព្រះវាចា៖ «ឱ ព្រះមហាក្សត្រ! ថ្ងៃនេះ ព្រះអង្គមិនអាចបង្ខំឲ្យគាត់ត្រឡប់ក្រោយដោយកម្លាំងបានទេ។ ក្នុងរឿងប្រគល់រាជ្យ នរនោះដែលវង្វេង ល្ងង់ខ្លៅ និងមានចិត្តអាក្រក់ មិនអាចទប់ស្កាត់បានឡើយ—ព្រោះបានធ្លាក់ក្រោមអំណាចនៃកាមៈ កំហឹង និងលោភៈ»។
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
A person dominated by kāma (desire), krodha (anger), and lobha (greed) becomes resistant to wise counsel; when delusion hardens into obstinacy, even rightful and ethical settlements (like yielding a kingdom to avert harm) may become practically impossible without coercion.
Vaiśampāyana comments that the king being addressed cannot, at this moment, compel Duryodhana to retreat or agree to the surrender/return of the kingdom; Duryodhana is portrayed as deluded and morally compromised, making peaceful reversal unlikely.