Shloka 29
Vṛtra’s Cosmic Threat, Viṣṇu’s Upāya, and the Conditional Vulnerability
Udyoga-parva 10
न शुष्केण न चार्द्रेण नाश्मना न च दारुणा । न शस्त्रेण न चास्त्रेण न दिवा न तथा निशि,“विप्रवरो! मैं देवताओंसहित इन्द्रके द्वारा न सूखी वस्तुसे; न गीली वस्तुसे; न पत्थरसे, न लकड़ीसे; न शस्त्रसे, न अस्त्रसे; न दिनमें और न रातमें ही मारा जाऊँ। इस शर्तपर देवेन्द्रके साथ सदाके लिये मेरी संधि हो तो मैं उसे पसंद करता हूँ”
na śuṣkeṇa na cārdreṇa nāśmanā na ca dāruṇā | na śastreṇa na cāstreṇa na divā na tathā niśi |
វ្រឹត្រា បានដាក់លក្ខខណ្ឌថា៖ «ឱ ព្រះព្រាហ្មណ៍ឧត្តម! ខ្ញុំមិនត្រូវបានសម្លាប់ដោយអ្វីស្ងួត ឬអ្វីសើមទេ; មិនដោយថ្ម ឬឈើទេ; មិនដោយអាវុធកាន់ដៃ ឬអាវុធបាញ់ទេ; មិននៅពេលថ្ងៃ ហើយក៏មិននៅពេលយប់ដែរ។ លើលក្ខខណ្ឌនេះ បើមានសន្ធិសញ្ញាជានិច្ចជាមួយឥន្ទ្រ និងទេវតាទាំងឡាយ ខ្ញុំយល់ព្រម»។
शल्य उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how power can be sought through narrowly defined protections and contracts; ethically, it warns that relying on technical conditions rather than righteous conduct (dharma) often leads to vulnerability through unforeseen exceptions.
Śalya articulates a set of exclusions—dry/wet, stone/wood, weapon/missile, day/night—as the terms under which he would accept an enduring alliance (sāndhi) with Indra and the gods, presenting a classic epic motif of conditional invulnerability.