Shloka 9
स्थावरं जड़म॑ चैव जगत् सर्व सुरासुरम् । भारते भरतश्रेष्ठ एकस्थमिह दृश्यते
vaiśampāyana uvāca |
sthāvaraṃ jaḍaṃ caiva jagat sarvaṃ surāsuram |
bhārate bharataśreṣṭha ekastham iha dṛśyate, bharataśreṣṭha ||
វៃសម្បាយនៈបាននិយាយ៖ ឱ អ្នកល្អបំផុតក្នុងវង្សភារតៈ! នៅទីនេះ ក្នុងមហាភារតៈនេះ គេឃើញសកលលោកទាំងមូល—ទាំងទេវតា និងអសុរ—ប្រមូលផ្តុំគ្នានៅកន្លែងតែមួយ៖ ទាំងអ្វីដែលឈរជាប់មិនចលនា ទាំងអ្វីដែលស្ងៀមស្ងាត់មិនមានចិត្តដឹង និងអ្វីៗទាំងអស់ដែលមានស្រាប់។ នៅក្នុងទស្សនៈចុងក្រោយនេះ មហាកាវ្យបង្ហាញទិដ្ឋភាពធម៌ដ៏ធំទូលាយ ដែលសត្វលោកគ្រប់លំដាប់ឈររួមគ្នា ដូចជាមកជាសាក្សីនៃការវិនិច្ឆ័យចុងក្រោយនៃធម៌ និងវាសនារបស់បណ្ឌវៈ។
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse frames the epic’s end as a universal moral theatre: all orders of existence—divine, demonic, living, and inert—are envisioned as present together, implying that dharma is not merely a human concern but a cosmic principle before which all stand as witnesses.
Vaiśampāyana addresses Janamejaya and describes a scene of comprehensive gathering: the whole world, including suras and asuras, appears as if assembled in one place—an epic device that heightens the sense that the concluding events of Svargārohaṇa are of universal significance.