Shloka 31
Yuddha-yajña-vyākhyāna (The Battle as Sacrifice): Ambarīṣa–Indra Saṃvāda
विगाहा[ वाहिनीमध्यं तस्य लोका यथा मम । जो विजयके लिये युद्धमें डटा रहकर शत्रुकी सेनामें घुस जाता है और दूसरे किसी भी सहायककी अपेक्षा नहीं रखता, उसे मेरे समान ही लोक प्राप्त होते हैं ।।
ambarīṣa uvāca |
vigāhya vāhinī-madhyaṁ tasya lokā yathā mama |
yo vijayāya yuddhe daṭvā śatru-senāṁ praviśati na ca anyam upakāram apekṣate, sa mamaiva lokān avāpnoti ||
yasya śoṇita-saṅghātā bherī-maṇḍūka-kacchapā nadī yodhasya saṅgrāme, tad asyāvabhṛthaṁ smṛtam |
អម្បារីសាបានមានព្រះបន្ទូលថា៖ «អ្នកណា ដើម្បីជ័យជម្នះ ឈរតស៊ូក្នុងសង្គ្រាម ហើយជ្រៀតចូលទៅកណ្ដាលកងទ័ពសត្រូវ ដោយមិនរំពឹងជំនួយពីអ្នកណាផ្សេង—មនុស្សនោះ ទទួលបានលោកដូចខ្ញុំ។ ហើយសម្រាប់យោធាដែលក្នុង “យញ្ញៈនៃសង្គ្រាម” របស់គេ មានទន្លេឈាមហូរច្រេីន—ដែលស្គរប្រយុទ្ធដូចកង្កែប និងអណ្ដើក—ការចូលទៅក្នុងស្ទឹងដ៏គួរភ័យនោះ ត្រូវបានរាប់ថា ជា “អវភ្រឹថស្នាន” ការជ្រមុជទឹកបរិសុទ្ធបញ្ចប់នៃយញ្ញៈ។ ដូច្នេះ ការក្លាហានមាំមួន និងការតាំងចិត្តពឹងខ្លួនឯង ក្នុងសង្គ្រាមដែលស្របធម៌ ត្រូវបានសរសើរថា ជាកិច្ចយញ្ញៈដែលផ្តល់ផលវិញ្ញាណ។
अम्बरीष उवाच
Educational Q&A
The verse frames steadfast, self-reliant valor in battle—entering the enemy host without depending on external aid—as a dharmic act that yields exalted posthumous realms. It also interprets the horrors of combat through sacrificial symbolism, suggesting that for a righteous warrior the ordeal functions like the purificatory completion (avabhṛtha) of a sacrifice.
Ambarīṣa is speaking within Śānti Parva’s ethical discourse, praising the warrior who stands firm for victory and describing battle through a vivid metaphor: a river of blood with war-drums likened to frogs and tortoises. This imagery recasts the battlefield as a ritual arena, linking martial duty to sacrificial merit.