Shloka 6
Kṣātra-dharma in Campaign and Battle: Protection, Purification, and the Ideal Warrior’s End (क्षात्रधर्मः—अभियानयुद्धे रक्षणदानशुद्धिः)
यथैव क्षेत्रनिर्याता निर्यात क्षेत्रमेव च । हिनस्ति धान्यं कक्ष च न च धान्यं विनश्यति
yathaiva kṣetraniryātā niryāta kṣetram eva ca | hinasti dhānyaṃ kakṣaṃ ca na ca dhānyaṃ vinaśyati ||
ភីṣ្មៈបានមានព្រះវាចា៖ ដូចកសិករដែលស្មៅស្រែ ពេលកាត់ស្មៅអាចកាត់ប៉ះដើមស្រូវខ្លះៗផង ប៉ុន្តែស្រូវមិនបានវិនាសទេ—ផ្ទុយទៅវិញ បន្ទាប់ពីស្មៅស្រែ ទិន្នផលកាន់តែច្រើន។ ដូច្នេះដែរ ក្នុងសង្គ្រាម ពេលទាហានរបស់ស្តេចប្រើអាវុធនានាវាយប្រហារ ហើយសម្លាប់សត្រូវដែលគួរត្រូវសម្លាប់ ការប្រាយស្ចិតពេញលេញរបស់ស្តេចសម្រាប់កម្មនោះ គឺបន្ទាប់ពីសង្គ្រាម ត្រូវលើកស្ទួយសុខសាន្ត និងសម្បូរបែបរបស់ប្រជាជនក្នុងរាជ្យរបស់ខ្លួនឡើងវិញគ្រប់វិធី។
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Even when violence occurs in a justified war, the ruler bears ethical responsibility afterward: the true expiation is to restore and advance the welfare of the kingdom—protecting, nurturing, and enabling prosperity—just as weeding may incidentally cut some grain but ultimately supports a greater harvest.
In Bhīṣma’s instruction on rājadharma in the Śānti Parva, he uses an agricultural analogy: a farmer’s weeding may cause incidental loss yet serves the larger good; similarly, wartime killing of those deemed fit to be slain is framed as part of governance, and the king’s subsequent duty is comprehensive uplift of the realm.