Shloka 29
Kṣātra-dharma in Campaign and Battle: Protection, Purification, and the Ideal Warrior’s End (क्षात्रधर्मः—अभियानयुद्धे रक्षणदानशुद्धिः)
शूरो हि काममन्युभ्यामाविष्टो युध्यते भृशम् । हन्यमानानि गात्राणि परैर्नैवावबुध्यते,शूरवीर क्षत्रिय विजयकी कामना और शत्रुके प्रति रोषसे युक्त हो बड़े वेगसे युद्ध करता है। शत्रुओंद्वारा क्षत-विक्षत किये जानेवाले अपने अंगोंकी उसे सुध-बुध नहीं रहती है
śūro hi kāma-manyubhyām āviṣṭo yudhyate bhṛśam | hanyamānāni gātrāṇi parair naivāvabudhyate ||
ភីṣ្មៈមានព្រះបន្ទូលថា៖ «វីរបុរសពិត ត្រូវបានគ្របដណ្ដប់ដោយបំណងឈ្នះ និងកំហឹងចំពោះសត្រូវ ក៏ប្រយុទ្ធដោយកម្លាំងដ៏ខ្លាំងក្លា។ ទោះបីសត្រូវវាយកាប់បំបែកអវយវៈរបស់គាត់ ក៏គាត់មិនសូវដឹងសោះ—ព្រោះក្តីប្រាថ្នា និងកំហឹងនៅកណ្ដាលសង្គ្រាម មានអំណាចលើសលប់»។
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhishma highlights how desire (kāma) and anger (manyu) can overpower awareness, driving a warrior to extreme action even amid severe injury—an ethical-psychological observation about the forces that propel violence and endurance in war.
In Bhishma’s instruction during the Śānti Parva, he describes the battlefield mindset of a heroic kṣatriya: possessed by the wish to win and by rage toward the enemy, he fights fiercely and scarcely notices his own wounds.