Shloka 29
Vāmadeva’s Rājadharma: Norm-Setting, Counsel, and the Prevention of Rāṣṭra-Vināśa (वामदेव-प्रोक्तं राजधर्मम्)
यो<र्थकामस्य वचन प्रातिकूल्यान्न मृष्यते । शृणोति प्रतिकूलानि सर्वदा विमना इव
yo 'rthakāmasya vacanaṃ prātikūlyān na mṛṣyate | śṛṇoti pratikūlāni sarvadā vimanā iva | yaḥ śiṣṭaiḥ puruṣair ācaraṇe nītam ācāraṃ sadā na sevate tathā parājitān aparājitāṃś ca sva-paramparāgatam ācāraṃ na pālayituṃ dadāti sa kṣatriya-dharmāt patati |
វាមទេវៈបាននិយាយថា៖ «អ្នកណា ព្រោះវាផ្ទុយនឹងចិត្តខ្លួន ទ្រាំមិនបាននូវពាក្យណែនាំរបស់មិត្តសុចរិតដែលប្រាថ្នាឲ្យគាត់បានប្រយោជន៍ពិត ប៉ុន្តែវិញទៅទៀត ក៏នៅតែស្តាប់ពាក្យដែលប្រឆាំងនឹងសេចក្តីរុងរឿងរបស់ខ្លួន—មនុស្សនោះតែងដូចជាសោកសៅ និងចិត្តមិនស្ថិតស្ថេរ។ ហើយអ្នកណា មិនប្រកាន់តាមអាកប្បកិរិយាដែលអ្នកប្រាជ្ញ និងអ្នកមានវិន័យបានអនុវត្តជានិច្ច ហើយមិនអនុញ្ញាតឲ្យទាំងអ្នកចាញ់ ឬអ្នកមិនចាញ់ រក្សាទុកច្បាប់ប្រពៃណីរបស់ពួកគេ—អ្នកនោះធ្លាក់ចេញពីធម៌នៃក្សត្រិយៈ»។
वामदेव उवाच
Educational Q&A
A ruler must be able to accept corrective counsel from true well-wishers, consistently follow the exemplary conduct of the cultured, and uphold traditional codes of behavior for all—victors and vanquished alike. Rejecting good advice and undermining established ācāra leads to a fall from kṣatriya-dharma.
In Śānti Parva’s instruction on righteous governance and conduct, Vāmadeva describes traits that disqualify a kṣatriya: intolerance toward a friend’s beneficial advice, mental instability born of self-will, neglect of śiṣṭa-ācāra, and refusal to let people maintain their customary duties and traditions regardless of victory or defeat.