Shloka 15
Vāmadeva’s Rājadharma: Norm-Setting, Counsel, and the Prevention of Rāṣṭra-Vināśa (वामदेव-प्रोक्तं राजधर्मम्)
Devanagari script
एवमेतैर्गुणैर्युक्तो यो5नुरज्यति भूमिपम् । भर्तुरर्थेष्वप्रमत्तं नियुज्यादर्थकर्मणि
Translation
វាមទេវៈបានមានព្រះបន្ទូលថា៖ អ្នកណាដែលប្រកបដោយគុណលក្ខណៈទាំងនេះ ហើយអាចធ្វើឲ្យព្រះមហាក្សត្រពេញព្រះហឫទ័យបាន ព្រមទាំងប្រុងប្រយ័ត្នមិនធ្វេសប្រហែសក្នុងការសម្រេចប្រយោជន៍របស់ម្ចាស់—គួរតែងតាំងអ្នកនោះឲ្យទទួលបន្ទុកការងារផ្នែកទ្រព្យសម្បត្តិ និងការគ្រប់គ្រងហិរញ្ញវត្ថុ។
Word by Word
एवम्thus, in this manner
एवम्:
TypeIndeclinable
Rootएवम्
एतैःwith these
एतैः:
Karana
TypePronoun
Rootएतद्
Formmasculine/neuter, instrumental, plural
गुणैःwith qualities
गुणैः:
Karana
TypeNoun
Rootगुण
Formmasculine, instrumental, plural
युक्तःendowed (with), possessed of
युक्तः:
Karta
TypeAdjective
Rootयुक्त
Formmasculine, nominative, singular
यःwho
यः:
Karta
TypePronoun
Rootयद्
Formmasculine, nominative, singular
अनुरज्यतिpleases, wins the favor of
अनुरज्यति:
TypeVerb
Rootअनु-रञ्ज्
Formpresent, indicative, 3rd, singular, active
भूमिपम्the king, ruler
भूमिपम्:
Karma
TypeNoun
Rootभूमिप
Formmasculine, accusative, singular
भर्तुःof the master/lord
भर्तुः:
TypeNoun
Rootभर्तृ
Formmasculine, genitive, singular
अर्थेषुin matters, in affairs
अर्थेषु:
Adhikarana
TypeNoun
Rootअर्थ
Formmasculine, locative, plural
अप्रमत्तम्vigilant, not negligent
अप्रमत्तम्:
TypeAdjective
Rootअप्रमत्त
Formmasculine, accusative, singular
नियुज्यात्should appoint, should employ
नियुज्यात्:
TypeVerb
Rootनि-युज्
Formpresent, optative, 3rd, singular, active
अर्थकर्मणिin the work of finance/wealth-management
अर्थकर्मणि:
Adhikarana
TypeNoun
Rootअर्थकर्मन्
Formneuter, locative, singular
Speaker
वामदेव उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Meter (Chandas)
Sandhi Notes