Shloka 15

राष्ट्रगुप्ति-संग्रहः

Protection of the Realm and Principles of Revenue & Local Administration

Devanagari script

शिल्पं प्रति करानेवं शिल्पिन: प्रति कारयेत्‌ । इसी तरह मालकी तैयारी, उसकी खपत तथा शिल्पकी उत्तम-मध्यम आदि श्रेणियोंका बार-बार निरीक्षण करके शिल्प एवं शिल्पकारोंपर कर लगावे ।।

Transliteration

śilpaṁ prati kārāṇeva śilpinaḥ prati kārayet |

Translation

ភីṣ្មៈបានណែនាំយុធិṣ្ឋិរៈអំពីរាជធម៌យុត្តិធម៌៖ ព្រះមហាក្សត្រគួរត្រួតពិនិត្យសិប្បកម្ម និងសិប្បករ ដោយវាស់វែងការផលិត និងគុណភាពការងារ ពិនិត្យជាញឹកញាប់ថ្នាក់គុណភាពល្អ-មធ្យម-ទាបនៃទំនិញ និងចលនាទីផ្សារ ហើយទើបដាក់ពន្ធតាមសមស្រប។ ពន្ធគួរតែសមាមាត្រ—ខ្ពស់ឬទាបតាមសមត្ថភាពប្រជារាស្ត្រ—ដើម្បីមិនឲ្យប្រជាជនធ្លាក់ក្នុងទុក្ខលំបាក; នយោបាយចំណូលត្រូវដឹកនាំដោយការមើលឃើញការងារ និងប្រាក់ចំណេញពិតប្រាកដ មិនមែនដោយការទារទៅតាមចិត្ត។

Word by Word

• शिल्पम्: craft; workmanship
• शिल्पम्: Karma
• Type: Noun
• Root: शिल्प
• Form: Neuter, Accusative, Singular

• प्रति: towards; with regard to
• प्रति: Adhikarana
• Type: Indeclinable
• Root: प्रति

• करान्: taxes; levies
• करान्: Karma
• Type: Noun
• Root: कर
• Form: Masculine, Accusative, Plural

• एवम्: thus; in this manner
• Type: Indeclinable
• Root: एवम्

• शिल्पिनः: of the artisan; of the craftsman
• शिल्पिनः: Adhikarana
• Type: Noun
• Root: शिल्पिन्
• Form: Masculine, Genitive, Singular

• प्रति: towards; with regard to
• प्रति: Adhikarana
• Type: Indeclinable
• Root: प्रति

• कारयेत्: should cause to be made/done; should levy/collect (by causing)
• Type: Verb
• Root: कृ
• Form: Vidhi-ling (Optative), Parasmaipada, 3rd, Singular, Causative (णिच्)

Speaker

भीष्म उवाच

Characters & Entities

• Bhīṣma
• Yudhiṣṭhira
• mahārāja (the king)
• śilpin (artisans/craftsmen)
• prajā (subjects)