Shloka 34
Vyavahāra-Śuddhi and Rājadharma: Clean Administration, Counsel, and Proportional Punishment
Chapter 86
एतच्छास्त्रार्थतत्त्वं तु मया55ख्यातं तवानघ । अविश्वासो नरेन्द्राणां गुह्मां परममुच्यते
etacchāstrārthatattvaṃ tu mayākhyātaṃ tavānagha | aviśvāso narendrāṇāṃ guhyāṃ paramam ucyate ||
ភីṣ្មៈបានមានព្រះវាចា៖ ឱ អ្នកបរិសុទ្ធឥតបាប! ខ្ញុំបានពន្យល់ដល់អ្នករួចហើយ នូវសារសំខាន់ពិតប្រាកដនៃអត្ថន័យ និងគោលបំណងនៃសាស្ត្រនេះ។ ចូរដឹងថា សម្រាប់ព្រះមហាក្សត្រ “ការមិនជឿទុកចិត្ត” (ន័យថា ការប្រុងប្រយ័ត្នដោយប្រាជ្ញា ក្នុងការពឹងផ្អែកលើអ្នកដទៃ) ត្រូវបាននិយាយថាជាសម្ងាត់ខ្ពស់បំផុត—ជាគោលការណ៍ក្នុងចិត្ត ដែលត្រូវរក្សា និងអនុវត្ត ដើម្បីការពារព្រះរាជ្យ។
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhīṣma frames a key principle of rāja-dharma: a ruler must practice aviśvāsa—measured distrust or vigilant caution—as a guarded, high-level secret, because uncritical trust can endanger governance, security, and justice.
In Śānti Parva, Bhīṣma is instructing Yudhiṣṭhira on dharma and kingship. Here he concludes a point by saying he has revealed the essence of the teaching and highlights “prudent distrust” as a confidential maxim particularly relevant to kings.