Shloka 21
Vyavahāra-Śuddhi and Rājadharma: Clean Administration, Counsel, and Proportional Punishment
Chapter 86
विनयेच्चापि दुर्वृत्तान् प्रहारैरपि पार्थिव: । सान्त्वेनोपप्रदानेन शिष्टांश्ष परिपालयेत्,जो अत्यन्त दुराचारी हों, उन्हें मार-पीटकर भी राजा राहपर लानेका प्रयत्न करे तथा जो श्रेष्ठ पुरुष हों, उन्हें मीठी वाणीसे सान्त्वना देते हुए सुख-सुविधाकी वस्तुएँ अर्पित करके उनका पालन करे
vinayec cāpi durvṛttān prahārair api pārthivaḥ | sāntvenopapradānena śiṣṭāṁś ca paripālayet ||
ភីෂ្មៈបានមានព្រះវាចា៖ ព្រះមហាក្សត្រគួរខិតខំដាក់អ្នកអាក្រក់ និងអ្នកមានអាកប្បកិរិយាខូចឲ្យស្ថិតក្រោមវិន័យ ទោះបីត្រូវប្រើការទណ្ឌកម្មដោយការវាយប្រហារក៏ដោយ។ តែចំពោះអ្នកមានវប្បធម៌ និងមានគុណធម៌ គួរព្រះអង្គការពារ និងចិញ្ចឹមថែរក្សា ដោយពាក្យទន់ភ្លន់ ការលួងលោម និងការផ្តល់សុខស្រួលនិងសម្ភារៈចាំបាច់។ ដូច្នេះ ការគ្រប់គ្រងត្រូវរួមបញ្ចូលទាំងការកែតម្រូវយ៉ាងតឹងរឹងចំពោះអំពើខុស និងការគាំទ្រយ៉ាងគោរពចំពោះអ្នកល្អ។
भीष्म उवाच
Educational Q&A
A ruler must apply differentiated means: restrain the wicked through discipline and punishment when needed, while nurturing the virtuous through respectful conciliation and material support—balancing firmness with benevolence as a principle of rājadharma.
In the Śānti Parva’s instruction on rājadharma, Bhīṣma advises Yudhiṣṭhira on practical statecraft: how a king should deal with different kinds of subjects—correcting wrongdoers and sustaining the well-conducted.