Shloka 6

Treasury Security, Protection of Informants, and the Kalakavṛkṣīya Exemplum (Śānti Parva 83)

Devanagari script

कोसलानामाधिपत्यं सम्प्राप्तं क्षेमदर्शिनम्‌ | मुनि: कालकवृक्षीय आजगामेति न: श्रुतम्‌,हमने सुना है कि राजा क्षेमदर्शी जब कोसल प्रदेशके राजसिंहासनपर आसीन थे, उन्हीं दिनों कालक-वृक्षीय मुनि उस राज्यमें पधारे थे

Transliteration

kosalānām ādhipatyaṃ samprāptaṃ kṣemadarśinam | muniḥ kālakavṛkṣīya ājagāmeti naḥ śrutam |

Translation

ភីෂ្មៈបានមានព្រះវាចា៖ «យើងបានឮថា ពេលព្រះបាទ ក្សេមទರ್ಶិន ទទួលបានអធិបតេយ្យលើដែនកោសលៈ ហើយគ្រប់គ្រងដោយមើលប្រយោជន៍សុខសាន្តរបស់ប្រជារាស្ត្រ នោះឯង មុនី កាលកវೃក្សីយ បានមកដល់ក្នុងនគរនោះ»។

Word by Word

• कोसलानाम्: of the Kosalas
• कोसलानाम्: Adhikarana
• Type: Noun
• Root: कोसल
• Form: Masculine, Genitive, Plural

• आधिपत्यम्: sovereignty, kingship
• आधिपत्यम्: Karma
• Type: Noun
• Root: आधिपत्य
• Form: Neuter, Accusative, Singular

• सम्प्राप्तम्: attained, obtained
• सम्प्राप्तम्: Karma
• Type: Verb
• Root: सम्-प्र-आप्
• Form: Neuter, Accusative, Singular, Past passive participle (क्त)

• क्षेमदर्शिनम्: Kṣemadarśin (name of the king)
• क्षेमदर्शिनम्: Karma
• Type: Noun
• Root: क्षेमदर्शिन्
• Form: Masculine, Accusative, Singular

• मुनिः: the sage
• मुनिः: Karta
• Type: Noun
• Root: मुनि
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• कालकवृक्षीयः: Kālaka-vṛkṣīya (descended from/connected with Kālaka-vṛkṣa; epithet/name)
• कालकवृक्षीयः: Karta
• Type: Adjective
• Root: कालकवृक्षीय
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• आजगाम: came, arrived
• आजगाम: Karta
• Type: Verb
• Root: आ-गम्
• Form: Perfect (लिट्), 3rd, Singular, Parasmaipada

• इति: thus (quotative)
• Type: Indeclinable
• Root: इति

• नः: of us / to us
• नः: Sampradana
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद्
• Form: —, Genitive, Plural

• श्रुतम्: heard (it is heard/known)
• Type: Verb
• Root: श्रु
• Form: Neuter, Nominative, Singular, Past passive participle (क्त)

Speaker

भीष्म उवाच

Characters & Entities

• Bhīṣma
• Kośala
• King Kṣemadarśin
• Sage Kālakavṛkṣīya