Shloka 5

धन-राजधर्म संवादः

Discourse on Wealth and Royal Duty

Devanagari script

क्लीबस्य हि कुतो राज्यं दीर्घसूत्रस्य वा पुन: । किमर्थ च महीपालानवधी: क्रोधमूर्छित:,किसी कायर या आलसीको कैसे राज्य प्राप्त हो सकता है? यदि आपको यही करना था तो किसलिये क्रोधसे विकल होकर इतने राजाओंका वध किया और कराया?

Transliteration

klībasya hi kuto rājyaṃ dīrghasūtrasya vā punaḥ | kimarthaṃ ca mahīpālān avadhīḥ krodhamūrcchitaḥ ||

Translation

អរជុនបាននិយាយថា៖ «មនុស្សខ្វះភាពជាបុរស ឬមនុស្សកំសាក តើអាចទទួលបានរាជ្យដូចម្តេច? ហើយមនុស្សខ្ជិលយឺតយ៉ាវ តើអាចឈានដល់រាជ្យបានដូចម្តេចទៀត? បើចុងក្រោយត្រូវទៅដល់លទ្ធផលនេះហើយ តើហេតុអ្វីបានជា—ដោយស្រវឹងកំហឹង—អ្នកបានសម្លាប់ និងបណ្តាលឲ្យសម្លាប់ ស្តេចជាច្រើនដល់ម្ល៉េះ?»

Word by Word

• क्लीबस्य: of an impotent/cowardly person
• क्लीबस्य: Adhikarana
• Type: Noun
• Root: क्लीब
• Form: Neuter, Genitive, Singular

• हि: indeed/for
• Type: Indeclinable
• Root: हि

• कुतः: whence/how (possible)?
• Type: Indeclinable
• Root: कुतः

• राज्यम्: kingdom/sovereignty
• राज्यम्: Karta
• Type: Noun
• Root: राज्य
• Form: Neuter, Nominative, Singular

• दीर्घसूत्रस्य: of a procrastinating/slow-acting person
• दीर्घसूत्रस्य: Adhikarana
• Type: Adjective
• Root: दीर्घसूत्र
• Form: Masculine, Genitive, Singular

• वा: or
• Type: Indeclinable
• Root: वा

• पुनः: again/further
• Type: Indeclinable
• Root: पुनः

• किम्: what?
• किम्: Karma
• Type: Pronoun
• Root: किम्
• Form: Neuter, Accusative, Singular

• अर्थम्: purpose/reason
• अर्थम्: Karma
• Type: Noun
• Root: अर्थ
• Form: Masculine, Accusative, Singular

• च: and
• Type: Indeclinable
• Root: च

• महीपालान्: kings (protectors of the earth)
• महीपालान्: Karma
• Type: Noun
• Root: महीपाल
• Form: Masculine, Accusative, Plural

• अवधीः: you killed
• Type: Verb
• Root: वध्
• Form: Aorist (simple past), Second, Singular, Parasmaipada

• क्रोधमूर्छितः: faint/overcome with anger
• क्रोधमूर्छितः: Karta
• Type: Adjective
• Root: क्रोधमूर्छित
• Form: Masculine, Nominative, Singular

Speaker

अर्जुन उवाच

Characters & Entities

• Arjuna
• mahīpālāḥ (kings)