Shloka 2
युधिष्ठिरने पूछा--भरतकुलभूषण पितामह! किन-किन मनुष्योंके धनपर राजाका अधिकार होता है? तथा राजाको कैसा बर्ताव करना चाहिये? यह मुझे बताइये ।। भीष्म उवाच अब्राह्माणानां वित्तस्य स्वामी राजेति वैदिकम् । ब्राह्मणानां च ये केचिद् विकर्मस्था भवन्त्युत,भीष्मजीने कहा--राजन! ब्राह्मणके सिवा अन्य सभी वर्णोके धनका स्वामी राजा होता है, यह वैदिक मत है। ब्राह्मणोंमें भी जो कोई अपने वर्णके विपरीत कर्म करते हों, उनके धनपर भी राजाका ही अधिकार है
bhīṣma uvāca | abrāhmaṇānāṃ vittasya svāmī rājeti vaidikam | brāhmaṇānāṃ ca ye kecid vikarmasthā bhavanty uta ||
ភីṣ្មៈបានមានព្រះបន្ទូលថា៖ «ឱ ព្រះមហាក្សត្រ! តាមគោលលទ្ធិវេទ ព្រះមហាក្សត្រជាម្ចាស់សិទ្ធិលើទ្រព្យសម្បត្តិរបស់មនុស្សទាំងអស់ដែលមិនមែនជាព្រាហ្មណ៍។ ហើយសូម្បីក្នុងចំណោមព្រាហ្មណ៍ ក៏មានអ្នកណាដែលប្រព្រឹត្តវិការមៈ (vikarma)—អំពើផ្ទុយពីកាតព្វកិច្ចតាមវណ្ណៈ—ទ្រព្យសម្បត្តិរបស់ពួកគេក៏ស្ថិតក្រោមអំណាចរបស់ព្រះមហាក្សត្រដែរ»។
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse states a principle of rājadharma: the king has overarching authority over the wealth of non-Brahmins, and even over Brahmins who abandon their prescribed duties and engage in vikarma. Authority is framed as conditional and tied to maintaining dharma and social order.
In the Śānti Parva’s instruction on governance, Yudhiṣṭhira asks Bhishma about the king’s rights over subjects’ wealth and proper royal conduct. Bhishma replies by citing a Vedic principle defining whose wealth falls under royal jurisdiction, emphasizing the king’s role as guardian of dharma.