Shloka 20
Yogakṣema, Purohita, and the Mucukunda–Vaiśravaṇa Dialogue (योगक्षेम–पुरोहित–मुचुकुन्दवैश्रवणसंवादः)
Devanagari script
ततो राजा मुचुकुन्द: सो5न्वशासद् वसुन्धराम् । बाहुवीर्यार्जितां सम्यकृक्षत्रधर्ममनुव्रत:,तदनन्तर क्षत्रियधर्मका ठीक-ठीक पालन करनेवाले राजा मुचुकुन्दने अपने बाहुबलसे प्राप्त की हुई इस वसुधाका शासन किया
Transliteration
tato rājā mucukundaḥ so ’nvaśāsad vasundharām | bāhuvīryārjitāṃ samyak kṣatradharmam anuvrataḥ ||
Translation
បន្ទាប់មក ព្រះបាទមុចុកុន្ទបានគ្រប់គ្រងផែនដី។ ដោយបានឈ្នះវាដោយកម្លាំងដៃរបស់ព្រះអង្គ ព្រះអង្គបានបង្គាប់បញ្ជាដោយត្រឹមត្រូវ—មាំមួនក្នុងកាតព្វកិច្ចនៃក្សត្រីយៈ។
Word by Word
ततःthen, thereafter
ततः:
TypeIndeclinable
Rootततः (तद्-प्रातिपदिकात् अव्यय)
राजाthe king
राजा:
Karta
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Nominative, Singular
मुचुकुन्दःMuchukunda
मुचुकुन्दः:
Karta
TypeNoun
Rootमुचुकुन्द
FormMasculine, Nominative, Singular
सःhe
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
अन्वशासत्ruled, governed, administered
अन्वशासत्:
TypeVerb
Rootअनु-शास्
FormImperfect (Laṅ), 3rd, Singular, Parasmaipada
वसुन्धराम्the earth
वसुन्धराम्:
Karma
TypeNoun
Rootवसुन्धरा
FormFeminine, Accusative, Singular
बाहु-वीर्य-अर्जिताम्won by the strength of (his) arms
बाहु-वीर्य-अर्जिताम्:
TypeAdjective
Rootअर्जित (कृदन्त, √अर्ज्) / बाहु / वीर्य
FormFeminine, Accusative, Singular
सम्यक्properly, rightly
सम्यक्:
TypeIndeclinable
Rootसम्यक्
क्षत्र-धर्मम्the duty of a kshatriya
क्षत्र-धर्मम्:
Karma
TypeNoun
Rootधर्म (क्षत्र-)
FormMasculine, Accusative, Singular
अनुव्रतःfaithfully following (it), devoted to (it)
अनुव्रतः:
Karta
TypeAdjective
Rootअनुव्रत
FormMasculine, Nominative, Singular
Speaker
भीष्म उवाच
Characters & Entities
B
BhīṣmaM
MucukundaV
Vasundharā (Earth/kingdom)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes