Shloka 12
Rājapurohita-lakṣaṇa and Purūravas–Vāyu Saṃvāda
Varṇa, Sovereignty, and Abhaya-dāna
पत्यभावे यथैव स्त्री देवरं कुरुते पतिम् । आनन्तर्यात् तथा क्षत्रं पृथिवी कुरुते पतिम् । एष ते प्रथम: कल्प आपद्यन्यो भवेत् तत:
aila uvāca | patyabhāve yathaiva strī devaraṃ kurute patim | ānantaryāt tathā kṣatraṃ pṛthivī kurute patim | eṣa te prathamaḥ kalpa āpady anyo bhavet tataḥ |
អៃលា បាននិយាយថា៖ «ដូចជានារីម្នាក់ នៅពេលប្តីអវត្តមាន ឬស្លាប់ នាងយកប្អូនប្រុសរបស់ប្តី (ទេវរ) ជាប្តីតាមលំដាប់ស្នង; ដូច្នោះដែរ ព្រះធរណី ក៏ជ្រើសរើសក្សត្រីយៈជាព្រះអម្ចាស់ តែបន្ទាប់ពីព្រាហ្មណ៍តាមលំដាប់។ នេះជាច្បាប់ដំបូង ដែលបានបន្តមកតាំងពីបុរាណ ខ្ញុំបានប្រាប់អ្នក; ប៉ុន្តែក្នុងគ្រាអាសន្ន ការរៀបចំផ្សេងទៀតអាចកើតមានបន្តទៅ។»
ऐल उवाच
Educational Q&A
The verse frames political legitimacy as an ordered succession: the Earth accepts Kshatriya rulership after Brahmin precedence, yet it also acknowledges apaddharma—exceptions and altered rules may be permitted in times of crisis.
Aila explains a normative rule using an analogy from marriage custom (a wife taking the devara when the husband is absent/dead) to justify how sovereignty passes in proper sequence, while noting that emergencies can require deviations.