Shloka 38
Daṇḍanīti and the King as the Cause of Yuga-Order (दण्डनीतिः राजधर्मश्च युगकारणत्वम्)
Devanagari script
क्षेत्रस्थेषु च सस्येषु शत्रोरुपजयेन्नरान् । विनाशयेद् वा तत् सर्व बलेनाथ स्वकेन वा
Translation
ភីṣ្មៈបានមានព្រះវាចា៖ «ចំពោះស្រូវធញ្ញជាតិដែលនៅក្នុងស្រែរបស់សត្រូវ នោះគួរបង្កឲ្យមនុស្សរបស់សត្រូវបែកបាក់គ្នា ដើម្បីឲ្យពួកគេបំផ្លាញវា; ឬមិនដូច្នោះទេ ក៏ឲ្យកងទ័ពរបស់ខ្លួនបំផ្លាញវាទាំងអស់ ដើម្បីឲ្យសត្រូវខ្វះខាតស្បៀងអាហារ»។
Word by Word
क्षेत्रस्थेषुin those situated in the fields
क्षेत्रस्थेषु:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootक्षेत्रस्थ
FormMasculine/Neuter, Locative, Plural
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
सस्येषुin the crops/grains
सस्येषु:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसस्य
FormNeuter, Locative, Plural
शत्रोःof the enemy
शत्रोः:
TypeNoun
Rootशत्रु
FormMasculine, Genitive, Singular
उपजयेन्should cause to rise up/instigate
उपजयेन्:
TypeVerb
Rootउपजि
FormOptative (Vidhi-lin), 3rd, Singular, Parasmaipada
नरान्men/people
नरान्:
Karma
TypeNoun
Rootनर
FormMasculine, Accusative, Plural
विनाशयेत्should destroy
विनाशयेत्:
TypeVerb
Rootवि-नश्
FormOptative (Vidhi-lin), 3rd, Singular, Parasmaipada
वाor
वा:
TypeIndeclinable
Rootवा
तत्that
तत्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormNeuter, Accusative, Singular
सर्वम्all (of it)
सर्वम्:
Karma
TypeAdjective
Rootसर्व
FormNeuter, Accusative, Singular
बलेनby force/with an army
बलेन:
Karana
TypeNoun
Rootबल
FormNeuter, Instrumental, Singular
अथthen/otherwise
अथ:
TypeIndeclinable
Rootअथ
स्वकेनwith one's own
स्वकेन:
Karana
TypeAdjective
Rootस्वक
FormNeuter, Instrumental, Singular
वाor
वा:
TypeIndeclinable
Rootवा
Speaker
भीष्म उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes