Shloka 14
Yudhiṣṭhira’s Lament for Karṇa and Renunciation-Oriented Self-Assessment (शोक-प्रलापः / त्याग-प्रवृत्तिः)
उपवासैस्तथेज्याभिव्रतकौतुकमड़लै: । लभन्ते मातरो गर्भान् मासान् दश च बिशभ्रति
yudhiṣṭhira uvāca | upavāsais tathejābhir vratakautukamaṅgalaiḥ | labhante mātaro garbhān māsān daśa ca bibhrati | iha cāmutra caiveti kṛpaṇāḥ phalahetavaḥ |
យុធិષ્ઠិរ បានមានព្រះបន្ទូលថា៖ «ដោយការអត់អាហារ ដោយយញ្ញ ដោយវ្រត ដោយពិធីមង្គល និងការអនុវត្តពិធីអបអរសាទរ មាតាទាំងឡាយស្វែងរកការកើតមានគភ៌; ហើយអស់ដប់ខែ ពួកនាងទ្រាំទ្រនិងថែរក្សាគភ៌។ គិតថា ‘ទាំងនៅទីនេះ និងនៅលោកក្រោយផង’ ស្ត្រីក្រីក្រទាំងនោះធ្វើអំពើដោយចង់បានផល—សង្ឃឹមថា បើកូនកើតដោយសុវត្ថិភាព រស់រាន មានកម្លាំង និងប្រកបដោយគុណល្អ នោះគេនឹងនាំសុខមកឲ្យពួកនាងក្នុងលោកនេះ និងលោកក្រោយ។»
युधिछिर उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how even intimate, nurturing acts (pregnancy and child-rearing) are often intertwined with expectation of ‘fruit’—benefit in this world and the next—thus pointing to the ethical tension between selfless care and result-driven motivation (phala-āśā).
Yudhiṣṭhira reflects on mothers performing religious disciplines—fasts, sacrifices, vows, and auspicious rites—to obtain and protect a child, then bearing the pregnancy for ten months, motivated by the hope that a virtuous, strong child will secure happiness for them both here and hereafter.