Shloka 13
Cāturāśramya-dharma—Marks of the Four Āśramas (चातुराश्रम्यधर्मः)
मान्धातोवाच यवना: किराता गान्धाराक्षीना: शबरबर्बरा: | शकास्तुषारा: कड्काश्च पह्लवाश्चान्ध्रमद्रका:
māndhātovāca—yavanāḥ kirātā gāndhārāḥ cīnāḥ śabarabarbarāḥ | śakās tuṣārāḥ kaṅkāś ca pahlavāś cāndhramadrakāḥ ||
ព្រះបាទមាន្ធាតាទូលថា៖ «ឱព្រះអង្គដ៏ប្រសើរ! ក្នុងព្រះរាជ្យរបស់ខ្ញុំ មានជនម្លេច្ឆៈស្នាក់នៅគ្រប់ទិស—យវនៈ កិរាតៈ គន្ធារ ចីនៈ សបរៈ និងបរបរៈ; សកៈ ទុសារៈ កង្គៈ បហ្លវៈ ហើយក៏មានអាន្ធ្រៈ និងមទ្រកៈផងដែរ។ ក្នុងចំណោមពួកគេ មានកូនចៅរបស់ព្រាហ្មណ៍ និងក្សត្រិយៈ ហើយក៏មានវៃស្យៈ និងសូទ្រៈខ្លះ ដែលបានធ្លាក់ចេញពីធម៌។ ពួកគេទាំងអស់រស់នៅដោយការលួច និងប្លន់។ តើមនុស្សដូច្នេះនឹងអនុវត្តធម៌ដោយរបៀបណា? ហើយស្តេចដូចខ្ញុំគួរដាក់ពួកគេឲ្យស្ថិតក្នុងព្រំដែន និងវិន័យដោយរបៀបណា?»
इन्द्र उवाच
Educational Q&A
The verse frames a classic rāja-dharma problem: when diverse communities—including those seen as outside Vedic norms and those who have ‘fallen’ from proper conduct—live within a kingdom and survive by crime, the king must find a way to bring them under maryādā (disciplined limits) so that social order and dharma can function.
King Māndhātā addresses Indra, describing the presence of many frontier/foreign peoples and socially degraded groups in his realm, noting their reliance on theft and robbery, and asks how they can be made to practice dharma and how a ruler should regulate and reform them.