Shloka 8
Kṣātra-dharma as the Public Foundation of Dharma (क्षात्रधर्म-प्रशंसा)
यः स्याद् दान्त: सोमपश्चार्यशील: सानुक्रोश: सर्वसहो निराशी: । ऋजुर्मदुरनृशंस: क्षमावान् स वै विप्रो नेतर: पापकर्मा
yaḥ syād dāntaḥ somapaś cāryaśīlaḥ sānukrośaḥ sarvasaho nirāśī | ṛjur madhur anṛśaṁsaḥ kṣamāvān sa vai vipro netaraḥ pāpakarmā ||
ភីṣ្មៈមានព្រះបន្ទូលថា៖ «អ្នកណាដែលសំរួលចិត្ត និងអារម្មណ៍បាន ធ្វើពិធីសោមយាគ និងផឹកសោមៈ មានសីលធម៌ មេត្តាករុណា អត់ធ្មត់បានគ្រប់យ៉ាង មិនមានក្តីប្រាថ្នាខ្លាំង ត្រង់ស្មោះ ទន់ភ្លន់ មិនសាហាវ និងអត់ទោស—អ្នកនោះទើបសមគួរហៅថា ព្រាហ្មណ៍។ អ្នកណាផ្សេងទៀតដែលប្រព្រឹត្តអំពើបាប មិនគួរចាត់ទុកថាជាព្រាហ្មណ៍ឡើយ»។
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Brāhmaṇa-hood is grounded in character and disciplined conduct—self-restraint, compassion, patience, gentleness, non-cruelty, and forgiveness—supported (but not replaced) by ritual credentials like Soma-sacrifice. Sinful conduct disqualifies one from the true status of a brāhmaṇa.
In Śānti Parva, Bhīṣma instructs Yudhiṣṭhira on dharma after the war. Here he defines the marks of a true brāhmaṇa by listing ethical virtues and contrasting them with pāpakarma (sinful action), emphasizing inner qualities over mere label.