Shloka 101
Varṇa-dharma and Rājadharma: Yudhiṣṭhira’s Inquiry and Bhīṣma’s Normative Outline (वर्णधर्म-राजधर्म-प्रश्नोत्तरम्)
Devanagari script
सुसूक्ष्मा मे समुत्पन्ना बुद्धिर्धर्मार्थदर्शिनी । अनया किं मया कार्य तन्मे तत्त्वेन शंसत
Translation
វៃន្យៈបាននិយាយ៖ “ឱ មហાત્મាទាំងឡាយ! ប្រាជ្ញាដ៏ល្អិតល្អន់ណាស់ ដែលអាចឲ្យឃើញធម៌ និងអត្ថៈ បានកើតឡើងក្នុងខ្ញុំដោយខ្លួនឯង។ ដោយប្រាជ្ញានេះ ខ្ញុំគួរធ្វើអ្វី ដើម្បីបម្រើព្រះអង្គទាំងឡាយ? សូមប្រាប់ខ្ញុំតាមសច្ចៈ។”
Word by Word
सुसूक्ष्माvery subtle
सुसूक्ष्मा:
Karta
TypeAdjective
Rootसुसूक्ष्म
FormFeminine, Nominative, Singular
मेmy / to me (of me)
मे:
TypePronoun
Rootअस्मद्
FormGenitive, Singular
समुत्पन्नाarisen, produced
समुत्पन्ना:
Karta
TypeAdjective
Rootसमुत्पन्न
FormFeminine, Nominative, Singular
बुद्धिःintellect, understanding
बुद्धिः:
Karta
TypeNoun
Rootबुद्धि
FormFeminine, Nominative, Singular
धर्मार्थदर्शिनीshowing (what is) dharma and artha
धर्मार्थदर्शिनी:
Karta
TypeAdjective
Rootधर्मार्थदर्शिनी
FormFeminine, Nominative, Singular
अनयाby this (intellect)
अनया:
Karana
TypePronoun
Rootइदम्
FormFeminine, Instrumental, Singular
किम्what
किम्:
Karma
TypePronoun
Rootकिम्
FormNeuter, Accusative, Singular
मयाby me
मया:
Karana
TypePronoun
Rootअस्मद्
FormInstrumental, Singular
कार्यम्to be done; duty; task
कार्यम्:
Karta
TypeNoun
Rootकार्य
FormNeuter, Nominative, Singular
तत्that
तत्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormNeuter, Accusative, Singular
मेto me
मे:
Sampradana
TypePronoun
Rootअस्मद्
FormDative, Singular
तत्त्वेनin truth; truly; with the real nature
तत्त्वेन:
Karana
TypeNoun
Rootतत्त्व
FormNeuter, Instrumental, Singular
शंसतtell, declare
शंसत:
TypeVerb
Rootशंस्
FormImperative, Second, Plural, Parasmaipada
Speaker
भीष्म उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Meter (Chandas)
Sandhi Notes