Shloka 6
राजधर्मस्य नवनीतम्—रक्षा, दण्ड, चार, उत्थान
Rājadharma’s ‘Essence’: Protection, Punishment, Intelligence, and Royal Diligence
सतां संग्रहणं शौर्य दाक्ष्यं सत्यं प्रजाहितम् अनार्जवैराज॑विश्व शत्रुपक्षस्थ भेदनम्
satāṁ saṅgrahaṇaṁ śauryaṁ dākṣyaṁ satyaṁ prajāhitaṁ | anārjavair api viśvaśatru-pakṣastha-bhedanam, yudhiṣṭhira ||
ភីṣ្មៈបានមានព្រះវាចា៖ «ឱ យុធិṣ្ឋិរៈ ការការពាររាជ្យអាស្រ័យលើមធ្យោបាយដូចនេះ៖ ប្រមូលផ្តុំ និងគោរពអ្នកល្អ; ភាពក្លាហាន; ជំនាញក្នុងការងារ; ពាក្យសច្ចៈ; ការយកចិត្តទុកដាក់ជានិច្ចចំពោះសុខុមាលភាពប្រជារាស្ត្រ; ហើយ—នៅពេលចាំបាច់—សូម្បីតែដោយយុទ្ធល្បិចមិនត្រង់ទាំងឡាយ ក៏ត្រូវបង្កឲ្យមានការបែកបាក់ក្នុងជួរពួកសត្រូវ។ ទាំងនេះជាឧបករណ៍ដែលអ្នកគ្រប់គ្រងប្រើដើម្បីរក្សាសណ្តាប់ធ្នាប់ ការពារដែនដី និងធានាប្រយោជន៍រួម។»
भीष्म उवाच
Educational Q&A
A king protects the realm by combining moral foundations—supporting the virtuous, truthfulness, and prioritizing public welfare—with practical capacities like courage and administrative skill; and, in hostile contexts, by using strategic measures (even indirect ones) to weaken the enemy’s cohesion.
In the Śānti Parva’s instruction on rājadharma, Bhīṣma continues advising Yudhiṣṭhira on the concrete means of maintaining and defending a stable kingdom, listing key virtues and tactics expected of a ruler.