Shloka 27

राजधर्मस्य नवनीतम्—रक्षा, दण्ड, चार, उत्थान

Rājadharma’s ‘Essence’: Protection, Punishment, Intelligence, and Royal Diligence

Devanagari script

ततो दीनमना भीष्ममुवाच कुरुसत्तम: | नेत्राभ्यामश्रुपूर्णा भ्यां पादौ तस्य शनै:स्पृशन्‌

Transliteration

tato dīnamanaḥ bhīṣmam uvāca kurusattamaḥ | netrābhyām aśrupūrṇābhyāṃ pādau tasya śanaiḥ spṛśan |

Translation

បន្ទាប់មក អ្នកប្រសើរបំផុតក្នុងចំណោមកូរុ ទ្រង់មានចិត្តធ្ងន់ដោយទុក្ខ បាននិយាយទៅកាន់ភីស្មៈ។ ភ្នែកទាំងពីរពោរទឹកភ្នែក ទ្រង់ប៉ះជើងភីស្មៈយ៉ាងទន់ភ្លន់។

Word by Word

• ततः: then/thereafter
• ततः: Adhikarana
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (तद्-प्रातिपदिकात् अव्यय)
• Form: अव्यय (तस्मात्/ततः = thereafter/from that)

• दीनमना: dejected-minded
• दीनमना: Karta
• Type: Adjective
• Root: दीनमनस् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• भीष्मम्: Bhishma
• भीष्मम्: Karma
• Type: Noun
• Root: भीष्म (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• उवाच: said/spoke
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट् (परस्मैपद), प्रथमपुरुष, एकवचन

• कुरुसत्तमः: the best of the Kurus
• कुरुसत्तमः: Karta
• Type: Noun
• Root: कुरुसत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• नेत्राभ्याम्: with (his) two eyes
• नेत्राभ्याम्: Karana
• Type: Noun
• Root: नेत्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया, द्विवचन

• अश्रुपूर्णाभ्याम्: filled with tears
• अश्रुपूर्णाभ्याम्: Karana
• Type: Adjective
• Root: अश्रुपूर्ण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया, द्विवचन

• पादौ: the two feet
• पादौ: Karma
• Type: Noun
• Root: पाद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, द्विवचन

• तस्य: of him/of that (person)
• तस्य: Sampradana
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन

• शनैः: slowly/gently
• शनैः: Adhikarana
• Type: Indeclinable
• Root: शनैः (अव्यय)
• Form: अव्यय

• स्पृशन्: touching
• स्पृशन्: Karta
• Type: Verb
• Root: स्पृश् (धातु)
• Form: वर्तमान कृदन्त (शतृ), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

Speaker

वैशम्पायन उवाच

Characters & Entities

• Vaiśampāyana
• Bhīṣma
• Kurusattama (Yudhiṣṭhira)