Shloka 71
Bhīṣma’s Śara-śayyā Stuti to Vāsudeva and Yogic Preparation for Dehotsarga
Body-Relinquishment
(वैद्युतो जाठरश्वैव पावक: शुचिरेव च । दहन: सर्वभक्षाणां तस्मै वल्लयात्मने नमः ||) जो मेघमें विद्युत् और उदरमें जठरानलके रूपमें स्थित हैं
vaidyuto jāṭharaś caiva pāvakaḥ śucir eva ca | dahanaḥ sarvabhakṣāṇāṃ tasmai vahnayātmane namaḥ || viṣaye vartamānānāṃ yaṃ te vaiśeṣikair guṇaiḥ | prāhur viṣayagoptāraṃ tasmai goptṛātmane namaḥ ||
ភីṣ្មបានមានព្រះវាចា៖ សូមនមស្ការចំពោះព្រះអាត្មាដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់ ដែលមានរូបសភាពជាអគ្គិ—ស្ថិតជាវិជ្ជុតក្នុងពពក និងជាភ្លើងរំលាយអាហារ (ជឋរានល) ក្នុងពោះ; ហៅថា «បាវក» ព្រោះបរិសុទ្ធបំផុត និងបរិសុទ្ធអ្នកទាំងអស់ ហៅថា «សុចិ» ព្រោះសុទ្ធដោយសភាព; ជាអ្នកដុតឆេះអាហារ និងបូជាទាំងឡាយគ្រប់ប្រភេទ។ ហើយសូមនមស្ការទៀតចំពោះព្រះអាត្មាដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់ ជាអ្នកការពារវត្ថុអារម្មណ៍: នៅពេលមនុស្សត្រូវបានទាក់ទាញដោយគុណលក្ខណៈពិសេសដែលវៃសេសិកបង្ហាញ—ដូចជា រូប រស ជាដើម—ហើយរត់ទៅរកការសប្បាយក្នុងវត្ថុទាំងនោះ ព្រះអង្គត្រូវបានគេប្រកាសថាជាអ្នកអភិរក្ស ដែលសង្គ្រោះពួកគេពីការចងភ្ជាប់នឹងវត្ថុទាំងនោះ។
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse praises the Supreme as immanent in Agni—both cosmic (lightning) and bodily (digestive fire)—and as the inner protector who helps beings avoid enslavement to sense-objects attracted by their qualities (form, taste, etc.). It links reverence with ethical self-restraint: purification is not only ritual but also freedom from attachment.
In Śānti Parva, Bhīṣma instructs Yudhiṣṭhira on dharma and inner discipline. Here he offers a devotional salutation (namaskāra) describing the Divine through the symbol of fire and then shifts to a philosophical-ethical point: the same Divine guards those who are drawn into worldly enjoyments by sensory qualities.