Shloka 2
शान्ति पर्व (अध्याय 38): युधिष्ठिरस्य राजधर्म-जिज्ञासा तथा भीष्मोपसर्पण-प्रस्तावना | Shanti Parva Chapter 38: Yudhishthira’s Inquiry into Rajadharma and the Prelude to Approaching Bhishma
स राजमार्ग: शुशुभे समलंकृतचत्वर: । यथा चन्द्रोदये राजन् वर्धमानो महोदधि:,राजन! जैसे चन्द्रोदय होनेपर महासागर उमड़ने लगता है, उसी प्रकार जिसके चौराहे खूब सजाये गये थे, वह राजमार्ग मनुष्योंकी उमड़ती हुई भीड़से बड़ी शोभा पा रहा था
sa rājamārgaḥ śuśubhe samalaṅkṛta-catvaraḥ | yathā candrodaye rājan vardhamāno mahodadhiḥ ||
វៃសម្បាយនៈបាននិយាយថា៖ «ផ្លូវរាជមហាវិថីនោះ ដែលមានចំណុចប្រសព្វត្រូវបានតុបតែងយ៉ាងស្រស់ស្អាត បានភ្លឺរលោងយ៉ាងអស្ចារ្យ។ ឱ ព្រះមហាក្សត្រ ដូចមហាសមុទ្រធំរលកឡើងពេលព្រះចន្ទរះ ដូច្នោះដែរ ផ្លូវនោះក៏កាន់តែរុងរឿង ដោយហ្វូងមនុស្សហូរចូលមកដូចរលក។»
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse primarily uses auspicious natural imagery to convey how orderly public celebration and collective movement can enhance the splendor of a kingdom—suggesting that a well-arranged civic space and harmonious populace reflect good governance.
Vaiśampāyana describes a royal highway whose decorated crossroads look magnificent, and he compares the swelling crowd on the road to the ocean rising with the moon—indicating a great gathering or procession filling the city’s main route.