Shloka 31

प्रविविक्षु: स धर्मज्ञ: कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिर: । अर्चयामास देवांश्ष ब्राह्मणांक्ष सहस्रश:,नगरमें प्रवेश करते समय धर्मज्ञ कुन्तीपुत्र युधिष्ठिरने देवताओं तथा सहखसों ब्राह्मणोंका पूजन किया। तदनन्तर कम्बल और मृगचर्मसे ढके हुए एक नूतन उज्ज्वल रथपर जिसकी पवित्र मन्त्रोंद्वारा पूजा की गयी थी तथा जिसमें शुभ लक्षणसम्पन्न सोलह सफेद बैल जुते हुए थे, वे बन्दीजनोंके मुखसे अपनी स्तुति सुनते हुए उसी प्रकार सवार हुए, जैसे चन्द्रदेव अपने अमृतमय रथपर आखरूढ़ होते हैं

pravivikṣuḥ sa dharmajñaḥ kuntīputro yudhiṣṭhiraḥ | arcayāmāsa devāṁś ca brāhmaṇāṁś ca sahasraśaḥ ||

នៅពេលជិតចូលក្រុង យុធិષ્ઠិរ កូនប្រុសនាងកុនទី អ្នកដឹងធម៌ បានធ្វើពិធីបូជាដោយគោរពដល់ទេវតាទាំងឡាយ និងថ្វាយកិត្តិយសដល់ព្រះព្រាហ្មណ៍រាប់ពាន់នាក់។ ទិដ្ឋភាពនេះបង្ហាញថា ការចូលក្រុងរបស់ព្រះអង្គ មិនមែនជាជ័យជម្នះផ្ទាល់ខ្លួនទេ ប៉ុន្តែជាកិច្ចការប្រកបដោយពិធីសាសនា និងកាតព្វកិច្ចសង្គម-សាសនា ដោយសេចក្តីសុចរិត ការដឹងគុណ និងការគោរពធម៌។

प्रविविक्षुःwishing to enter
प्रविविक्षुः:
Karta
TypeAdjective
Rootप्रविविक्षु (प्र + वि + √विश्)
FormMasculine, Nominative, Singular
सःhe
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
धर्मज्ञःknower of dharma
धर्मज्ञः:
Karta
TypeAdjective
Rootधर्मज्ञ
FormMasculine, Nominative, Singular
कुन्तीपुत्रःson of Kuntī
कुन्तीपुत्रः:
Karta
TypeNoun
Rootकुन्तीपुत्र
FormMasculine, Nominative, Singular
युधिष्ठिरःYudhiṣṭhira
युधिष्ठिरः:
Karta
TypeNoun
Rootयुधिष्ठिर
FormMasculine, Nominative, Singular
अर्चयामासworshipped
अर्चयामास:
Karta
TypeVerb
Root√अर्च्
FormPerfect (Liṭ), 3rd, Singular, Parasmaipada
देवान्the gods
देवान्:
Karma
TypeNoun
Rootदेव
FormMasculine, Accusative, Plural
ब्राह्मणान्Brahmins
ब्राह्मणान्:
Karma
TypeNoun
Rootब्राह्मण
FormMasculine, Accusative, Plural
सहस्रशःby thousands; in thousands
सहस्रशः:
TypeIndeclinable
Rootसहस्रशस्

वैशम्पायन उवाच

Y
Yudhiṣṭhira
K
Kuntī
D
Devas (gods)
B
Brāhmaṇas
C
City (unspecified)

Educational Q&A

Righteous authority is grounded in dharma: a king’s public actions should begin with reverence toward the divine order (devas) and the moral-intellectual order (brāhmaṇas), signalling humility, gratitude, and responsibility rather than mere power.

Yudhiṣṭhira, preparing to enter the city, performs worship and honours the gods and large numbers of brāhmaṇas, presenting his entry as a consecrated, dharma-oriented act.