Shloka 766
Atithi-prāpti and the Brāhmaṇa’s Deliberation on Triadic Dharma (अतिथिप्राप्तिः धर्मत्रयविचारश्च)
प्रवृत्ती वा निवृत्ती वा तत्फलं सो<श्चुते महत् । “वह क्षेत्रज्ञ मैं हूँ। जो कर्मपरायण मनुष्य हैं
pravṛttī vā nivṛttī vā tatphalaṃ so 'śnute mahat |
វៃសម្បាយនៈ បានមានព្រះវាចា៖ មនុស្សម្នាក់ដើរតាមផ្លូវប្រព្រឹត្តិ (pravṛtti) ឬផ្លូវនិវត្តិ (nivṛtti) ក៏ដោយ គាត់ប្រាកដជាទទួលបានផលធំសមស្របនឹងផ្លូវនោះ។ ព្រោះសត្វលោកត្រូវបានបង្កើតមកដោយទំនោរផ្សេងៗគ្នា ហើយពេលពួកគេប្តេជ្ញាចិត្តចំពោះការធ្វើកម្ម ឬការលះបង់ តាមសភាពនោះ ពួកគេក្លាយជាអ្នកទទួលមរតកនៃផលធ្ងន់ធ្ងរពីជម្រើសទាំងនោះ—ហេតុនេះផ្លូវនិវត្តិគឺលំបាកសម្រាប់អ្នកដែលចងខ្លួនជាប់នឹងកម្ម។
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
That both engagement in action (pravṛtti) and renunciation (nivṛtti) yield powerful results, and a person inherits the fruit aligned with their nature and chosen mode of conduct; hence nivṛtti is difficult for those strongly action-oriented.
Vaiśampāyana continues a didactic exposition in Śānti Parva, summarizing how different life-orientations—worldly action versus withdrawal—lead to corresponding outcomes, framing an ethical psychology of disposition and consequence.