Shloka 29

Puruṣaikatva-vyākhyāna: The One Virāṭ Puruṣa and the Many ‘Puruṣas’

Rudra–Brahmā Saṃvāda

Devanagari script

चक्रे वसुस्तत: पूजां विष्वक्सेनाय भारत । जप्यं जगौ च सततं नारायणमुखोद्गतम्‌,भारत! तदनन्तर वसुने भगवान्‌ विष्वक्सेनकी पूजा आरम्भ की और भगवान्‌ नारायणके मुखसे प्रकट हुए जपनीय मन्त्र (32 नमो नारायणाय) का निरन्तर जप करने लगे

Transliteration

cakre vasus tataḥ pūjāṃ viṣvaksenāya bhārata | japyaṃ jagau ca satataṃ nārāyaṇamukhodgatam ||

Translation

ភីෂ្មៈបាននិយាយថា៖ «បន្ទាប់មក វសុ (Vasu) ឱ ព្រះវង្សភារតៈ បានចាប់ផ្តើមបូជាព្រះវិශ්វក្សេន (Viṣvaksena) ហើយបានសូត្រជាបន្តបន្ទាប់នូវមន្ត្រាដែលសមស្របសម្រាប់ជបៈ ដែលបានចេញពីព្រះមុខនៃព្រះនារាយណៈ (Nārāyaṇa)»។ អត្ថបទនេះបង្ហាញពីភក្តីភាពតាមរយៈការបូជាដោយវិន័យ និងការជបៈមន្ត្រាដែលបានបង្ហាញដោយទេវភាព។

Word by Word

• चक्रे: did, performed
• चक्रे: Karta
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: लिट् (परोक्शभूत/परफेक्ट), 3, singular, आत्मनेपद

• वसुः: Vasu (a person named Vasu)
• वसुः: Karta
• Type: Noun
• Root: वसु (प्रातिपदिक)
• Form: masculine, nominative, singular

• ततः: then, thereafter
• ततः: Adhikarana
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)

• पूजाम्: worship, offering
• पूजाम्: Karma
• Type: Noun
• Root: पूजा (प्रातिपदिक)
• Form: feminine, accusative, singular

• विष्वक्सेनाय: for Viṣvaksena
• विष्वक्सेनाय: Sampradana
• Type: Noun
• Root: विष्वक्सेन (प्रातिपदिक)
• Form: masculine, dative, singular

• भारत: O Bhārata
• Type: Noun
• Root: भारत (प्रातिपदिक)
• Form: masculine, vocative, singular

• जप्यम्: to be muttered; fit for repetition (a mantra)
• जप्यम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: जप्य (कृदन्त; √जप्)
• Form: neuter, accusative, singular

• जगौ: recited, chanted
• जगौ: Karta
• Type: Verb
• Root: गै (धातु)
• Form: लिट् (परोक्शभूत/परफेक्ट), 3, singular, परस्मैपद

• च: and
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)

• सततम्: constantly, continuously
• सततम्: Adhikarana
• Type: Indeclinable
• Root: सतत (प्रातिपदिक/अव्ययीभावप्रयोग)

• नारायणमुखोद्गतम्: uttered from Nārāyaṇa’s mouth
• नारायणमुखोद्गतम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: नारायण-मुख-उद्गत (प्रातिपदिक)
• Form: neuter, accusative, singular

Speaker

भीष्म उवाच

Characters & Entities

• Bhīṣma
• Vasu
• Viṣvaksena
• Nārāyaṇa
• Bhārata (addressee, traditionally Yudhiṣṭhira)