Shloka 116
Puruṣaikatva-vyākhyāna: The One Virāṭ Puruṣa and the Many ‘Puruṣas’
Rudra–Brahmā Saṃvāda
कस्य वै को मतः कामो ब्रूत सत्य॑ द्विजोत्तमा: । तब राजा वसुने हाथ जोड़कर उन सबसे पूछा--'विप्रवरो! आपलोग सच-सच बताइये, आपलोगोंमेंसे किस पक्षको कौन-सा मत अभीष्ट है? कौन अजका अर्थ बकरा मानता है और कौन अन्न?”
kasya vai ko mataḥ kāmo brūta satyaṃ dvijottamāḥ |
ភីෂ្មៈបានមានព្រះវាចា៖ «សូមប្រាប់តាមសេចក្តីពិត ឱ ព្រាហ្មណ៍ដ៏ប្រសើរ—នរណាចូលចិត្តមតិណា? ម្នាក់ៗកាន់ទស្សនៈអ្វី?» ក្នុងសាច់រឿង ព្រះមហាក្សត្រ វសុ បានប្រណម្យហត្ថ សួរព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយឲ្យនិយាយច្បាស់ ដោយគ្មានល្បិចលាក់—នរណាដែលយល់ថា ‘អជ’ មានន័យថា ពពែ ហើយនរណាដែលយល់ថា មានន័យថា អង្ករ/ធញ្ញជាតិ។
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse foregrounds satya (truthfulness) and clarity in counsel: when words admit multiple meanings, ethical decision-making requires openly stating one’s intended interpretation rather than manipulating ambiguity for advantage.
Bhishma recounts a scene where King Vasu, with folded hands, asks the Brahmins to declare honestly which meaning they accept—whether ‘aja’ should be understood as ‘goat’ or as ‘grain/food’—so he can judge or act without bias.