Shloka 44
एकान्तिधर्म-प्रश्नः (Inquiry into Ekāntin Dharma) / The Origin and Practice of Single-Pointed Nārāyaṇa-Centered Discipline
भविष्यति प्रमाणं वै एतन्मदनुशासनम् । 'ब्राह्मणो! जैसे मेरे प्रसादसे उत्पन्न ब्रह्मा प्रमाणभूत हैं एवं जैसे क्रोधसे उत्पन्न रुद्र
bhaviṣyati pramāṇaṃ vai etan mad-anuśāsanam | brāhmaṇa! yathā mama prasādasa utpannaḥ brahmā pramāṇabhūtaḥ, yathā ca krodhasa utpannaḥ rudraḥ; yathā ca yūyaṃ sarve prajāpati-sūrya-candrama-vāyu-bhūmi-jala-agni-sarva-nakṣatrāṇi tathā anyāny api bhūtanāmadhārīṇi padārthāḥ brahmavādinaś ca ṛṣayaḥ sva-svādhi-kārānusāreṇa pravartamānāḥ pramāṇabhūtā manyadhve, tathā yuṣmābhiḥ kṛtam idaṃ śreṣṭhaṃ śāstram api prāmāṇikaṃ manyiṣyate—eṣā mama ājñā || tasmāt pravakṣyate dharmān manuḥ svāyambhuvaḥ svayam; śukrācāryo bṛhaspatiś ca yadā prādurbhaviṣyataḥ tadā tau api yuṣmad-buddhi-niṣpannaṃ śāstram idaṃ pravakṣyataḥ ||
ភីෂ្មៈបានមានព្រះវាចា៖ «អនុសាសន៍នេះរបស់ខ្ញុំ នឹងត្រូវបានទទួលស្គាល់ជាមាត្រដ្ឋានអធិការ។ ឱ ព្រាហ្មណ៍! ដូចព្រះព្រហ្មា ដែលកើតពីព្រះគុណរបស់ខ្ញុំ ត្រូវបានគេចាត់ទុកជាអធិការ; និងដូចព្រះរុទ្រ ដែលកើតពីកំហឹង ត្រូវបានគេចាត់ទុកជាអធិការ; ហើយដូចពួកអ្នកទាំងអស់—ព្រះប្រជាបតិ ព្រះអាទិត្យ ព្រះចន្ទ ព្រះខ្យល់ ផែនដី ទឹក ភ្លើង តារានក្ខត្រទាំងមូល ព្រមទាំងសត្វនានាដែលមាននាមរបស់ខ្លួន និងឥសីអ្នកប្រកាន់ព្រះព្រហ្ម—ម្នាក់ៗប្រព្រឹត្តតាមសិទ្ធិអំណាចរបស់ខ្លួន ហើយត្រូវបានគេចាត់ទុកថាមានសុពលភាព; ដូច្នេះដែរ សាស្ត្រល្អឥតខ្ចោះនេះ ដែលអ្នកបានរៀបរៀង នឹងត្រូវបានទទួលស្គាល់ថាជាអធិការ។ នេះជាព្រះបញ្ជារបស់ខ្ញុំ។ ដូច្នេះ ស្វាយម្ភូវ មនុ ដោយខ្លួនឯង នឹងបង្រៀនធម៌តាមគម្ពីរនេះ; ហើយពេលសុក្រអាចារ្យ និងព្រហស្បតិ បង្ហាញខ្លួន ពួកគេក៏នឹងបកស្រាយសាស្ត្រនេះ ដែលកើតពីបញ្ញារបស់អ្នកដែរ»។
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhishma establishes that a dharma-śāstra gains binding authority when it is sanctioned within the cosmic hierarchy of recognized pramāṇas: deities, progenitors, and Brahman-knowing seers each function as authorities in their domains, and likewise the composed treatise will be accepted as a standard for dharma.
In Bhishma’s discourse on dharma, he addresses a Brahmin and proclaims that his injunction will make the newly composed śāstra authoritative; he further foretells that future lawgivers and teachers—Svāyambhuva Manu, Śukra, and Bṛhaspati—will teach dharma in accordance with that very text.