Shloka 24
Adhyāya 33 — Yudhiṣṭhira’s Post-Conflict Remorse and Inquiry on Āśrama Discipline (शोक-विमर्शः, आश्रम-जिज्ञासा)
Devanagari script
व्यलीकमपि यतृ त्वत्र चित्तवैतंसिकं तव । तदर्थमिष्यते राजन प्रायश्षित्तं तदाचर
Translation
ព្រះរាជា! ទោះជាយ៉ាងណា ការព្រួយបារម្ភ និងការឈឺចាប់ដែលកើតឡើងក្នុងចិត្តរបស់ព្រះអង្គនៅទីនេះ—ដោយគិតថាព្រះអង្គជាមូលហេតុនាំឲ្យពួកគេត្រូវស្លាប់ ទោះជាវាជាការគិតខុសក៏ដោយ—ដើម្បីបំបាត់វា គួរធ្វើព្រាយស្ចិត្ត (ការសម្អាតបាប)។ ដូច្នេះ ព្រះអង្គគួរធ្វើព្រាយស្ចិត្តជាក់ជាមិនខាន។
Word by Word
व्यलीकम्falsehood, deceit
व्यलीकम्:
Karma
TypeNoun
Rootव्यलीक
FormNeuter, Accusative, Singular
अपिeven, also
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
यत्which/that (fact that)
यत्:
TypePronoun
Rootयद्
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
त्वyou
त्व:
Karta
TypePronoun
Rootत्वम्
FormNominative, Singular
अत्रhere
अत्र:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootअत्र
चित्त-वैतंसिकम्pertaining to mental distress/torment (lit. mind-afflicting)
चित्त-वैतंसिकम्:
Karma
TypeAdjective
Rootवैतंसिक
FormNeuter, Accusative, Singular
तवof you/your
तव:
TypePronoun
Rootत्वद्
FormGenitive, Singular
तत्-अर्थम्for that purpose
तत्-अर्थम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootअर्थ
FormMasculine, Accusative, Singular
इष्यतेis considered proper/desired
इष्यते:
TypeVerb
Rootइष्
FormPresent, Third, Singular, Atmanepada, Passive/Impersonal usage
राजन्O king
राजन्:
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Vocative, Singular
प्रायश्चित्तम्expiation, penance
प्रायश्चित्तम्:
Karma
TypeNoun
Rootप्रायश्चित्त
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
तत्that (penance)
तत्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormNeuter, Accusative, Singular
आचरperform, practice
आचर:
TypeVerb
Rootआ-चर्
FormImperative, Second, Singular, Parasmaipada
राजन्O king
राजन्:
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Vocative, Singular
Speaker
व्यास उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes