Shloka 22
Adhyāya 33 — Yudhiṣṭhira’s Post-Conflict Remorse and Inquiry on Āśrama Discipline (शोक-विमर्शः, आश्रम-जिज्ञासा)
त्वष्टेव विहित॑ यन्त्र यथा चेष्टयितुर्वशे । कर्मणा कालयुक्तेन तथेदं चेष्टते जगत्
tvaṣṭeva vihitaṃ yantraṃ yathā ceṣṭayitur vaśe | karmaṇā kālayuktena tathedaṃ ceṣṭate jagat ||
វ្យាសៈ បានមានព្រះវាចា៖ ដូចជាយន្តដែលទ្វាស្ត្រ (Tvaṣṭṛ) បង្កើតឡើង នឹងចល័តតាមចិត្តអ្នកបញ្ជា ដូច្នោះដែរ ពិភពលោកនេះក៏ចល័ត—ត្រូវបានជំរុញដោយកម្ម ហើយត្រូវបានភ្ជាប់ជាមួយកាលៈ (ពេលវេលា)។ រូបភាពនេះបង្ហាញថា សត្វ និងព្រឹត្តិការណ៍ទាំងឡាយដំណើរក្រោមអធិបតីភាពរួមរបស់កម្ម និងកាលៈ ដើម្បីបន្ថយអហങ്കារចំពោះអំណាចខ្លួនឯង ហើយជំរុញឲ្យមានការយល់ដឹង ការអត់ធ្មត់ និងទំនួលខុសត្រូវក្នុងព្រំដែននៃលំដាប់សកល។
व्यास उवाच
Educational Q&A
The verse teaches that worldly activity is governed by the combined forces of karma (causal action) and kāla (time). Like a crafted machine that moves under an operator’s control, the world’s motions are not merely personal whim; this encourages humility about individual control while still recognizing ethical responsibility for one’s actions.
In Śānti Parva’s didactic setting, Vyāsa offers a philosophical analogy to explain how events unfold. He compares the world’s functioning to a mechanism made by Tvaṣṭṛ, emphasizing that beings act within a larger framework shaped by karma and time.