Shloka 94
देवतापितृप्रश्नः — Nārada at Badarīāśrama: the ultimate referent of daiva and pitṛ worship
उस धनसे क्या लाभ, जिसे मनुष्य न तो किसीको दे सकता और न अपने उपभोगमें ही ला सकता है? उस बलसे क्या लाभ, जिससे शत्रुओंको बाधित न किया जा सके? उस शास्त्रज्ञानसे क्या लाभ, जिसके द्वारा मनुष्य धर्माचरण न कर सके? और उस जीवात्मासे क्या लाभ, जो न तो जितेन्द्रिय है और न मनको ही वशमें रख सकता है? ।। भीष्म उवाच इदं द्वैपायनवचो हितमुक्त निशम्य तु । शुको गत: परित्यज्य पितरं मोक्षदैशिकम्,भीष्मजी कहते हैं--राजन्! व्यासजीके कहे हुए ये हितकर वचन सुनकर शुकदेवजी अपने पिताको छोड़कर मोक्षतत्त्वके उपदेशक गुरुके पास चले गये
bhīṣma uvāca | idaṃ dvaipāyanavaco hitam uktaṃ niśamya tu | śuko gataḥ parityajya pitaraṃ mokṣa-daiśikam |
ភីෂ្មៈបានមានព្រះវាចា៖ «ឱ ព្រះមហាក្សត្រ! ពេលស្តាប់ពាក្យប្រកបដោយប្រយោជន៍ ដែលទ្វៃបាយនៈ (វ្យាសៈ) បានពោលហើយ សុកៈបានចាកចេញ—ទុកឪពុករបស់ខ្លួន ដែលជាគ្រូបង្រៀនអំពីមោក្ខៈ—ហើយបន្តដំណើរទៅតាមមាគ៌ាមោក្ខៈ»។ ការបង្រៀនជុំវិញនេះបញ្ជាក់ថា ទ្រព្យ កម្លាំង ចំណេះដឹង និងសូម្បីជីវិតក្នុងរាងកាយ មានន័យពិតប្រាកដតែពេលអាចប្រើសម្រាប់ធម៌៖ ទ្រព្យសម្រាប់ការផ្តល់ និងការប្រើប្រាស់សមគួរ កម្លាំងសម្រាប់ទប់ស្កាត់អំពើអាក្រក់ ចំណេះដឹងសម្រាប់អនុវត្តធម៌ និងជីវៈសម្រាប់ការគ្រប់គ្រងខ្លួនឯង។
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Value is measured by ethical efficacy: wealth matters when it can be given or rightly enjoyed; strength matters when it can restrain enemies/harms; learning matters when it enables dharma; and life/spirit matters when it is governed by self-control (jita-indriya, mastery of mind).
Bhishma reports that after hearing Vyāsa’s beneficial instruction, Śuka departs—leaving his father, renowned as a teacher of liberation—to continue his pursuit of mokṣa under further guidance, highlighting the primacy of liberation-oriented discipline.