Shloka 2
Śuka’s Guṇa-Transcendence and Vyāsa’s Consolation (शुकगति-वर्णनम्)
संन्यस्यते यथा55त्मायं व्यक्तस्यात्मा यथा च यत् । परं मोक्षस्य यच्चापि तनमे ब्रूहि पितामह
yudhiṣṭhira uvāca | saṁnyasyate yathātmāyaṁ vyaktasyātmā yathā ca yat | paraṁ mokṣasya yaccāpi tan me brūhi pitāmaha ||
យុធិષ્ઠិរៈបានទូលថា៖ «ព្រះអយ្យកោ! សូមប្រាប់ខ្ញុំថា អាត្មានេះបោះបង់ការចងក្រងអត្តសញ្ញាណដូចម្តេច—អាត្មាដែលស្ថិតក្នុងរាងកាយ បោះបង់រាងកាយធំ (ស្ថូល) ដូចម្តេច ហើយអាត្មានោះក៏បោះបង់អហង្គារ ‘ខ្ញុំ’ ដ៏លាក់លៀមដែលភ្ជាប់នឹងការរស់នៅក្នុងរាងកាយ (សូក្ស្ម) ដូចម្តេច។ សូមពន្យល់ខ្ញុំអំពីសភាពពិតនៃការសន្យាស និងអំពីគោលការណ៍ខ្ពស់បំផុតនៃមោក្ខ (ការរំដោះ) ផង។»
युधिछिर उवाच
Educational Q&A
The verse frames liberation as a matter of renunciation of identification: understanding how the self disengages from the manifest (gross) body and also from subtler layers of embodied ‘I’-sense, and seeking the supreme principle (tattva) of mokṣa beyond both.
In the Śānti Parva’s instruction on peace and dharma, Yudhiṣṭhira respectfully questions Pitāmaha Bhīṣma, asking for a precise explanation of how renunciation operates at death and in spiritual practice, and what constitutes true liberation.