Shloka 5
राजधर्मः, दण्डनीतिः, कर्तृत्व-विचारः च
Royal Duty, Lawful Discipline, and the Question of Agency
यः स्वयं प्रतिहन्ति सम शासन विषये रत: । स बाहुभ्यां विनिग्राह्मो लोकयात्राविधातक:
yaḥ svayaṁ pratihanti samaśāsana-viṣaye rataḥ | sa bāhubhyāṁ vinigrāhyo loka-yātrā-vidhātakaḥ ||
វ្យាសបានមានព្រះវាចាថា៖ «មនុស្សណា លង់លៀមក្នុងកាមគុណ ហើយដោយចិត្តខ្លួនឯងរំលោភធម៌នៃការគ្រប់គ្រង និងវិន័យ នោះគេក្លាយជាអ្នកបំផ្លាញលំដាប់របៀបរស់នៅរបស់លោក។ អ្នកក្បត់ធម៌បែបនេះ ត្រូវឲ្យក្សត្រិយៈទប់ស្កាត់ និងបង្ក្រាបដោយកម្លាំងដៃទាំងពីរ ដើម្បីឲ្យសណ្តាប់ធ្នាប់សាធារណៈ និងការប្រព្រឹត្តតាមធម៌ត្រូវបានរក្សាទុក។»
व्यास उवाच
Educational Q&A
One who knowingly violates the discipline and law that sustain society becomes a threat to public order; it is the Kṣatriya’s duty, using legitimate force, to restrain such a person to protect dharma and social stability.
In the Śānti Parva’s discussion of governance and dharma, Vyāsa states a principle of rājadharma: when someone undermines lawful restraint and thereby harms the social order, the ruler/warrior class must curb him to maintain the proper functioning of society.