Shloka 9
Śuka–Janaka Saṃvāda: Āśrama-krama, Jñāna-vijñāna, and the Marks of Liberation (शुक-जनक संवादः)
प्राणमध्यात्ममित्याहुर्यथा श्रुतिनिदर्शिन: । गन्ध एवाधिभूतं तु पृथिवी चाधिदेवतम्
prāṇam adhyātmam ity āhur yathā śrutinidarśinaḥ | gandha evādhibhūtaṃ tu pṛthivī cādhidaivatam ||
យាជ្ញវល្ក្យៈ បានមានព្រះបន្ទូលថា៖ «ពួកអ្នកយល់ដឹងពិតប្រាកដអំពីគោលបំណងនៃវិវរណៈវេដ ប្រកាសថា ក្នុងការផ្គូផ្គងត្រីភាគនេះ ប្រាណ (prāṇa) ជាគោលការណ៍អធ្យាត្ម (adhyātma); ក្លិនក្រអូប ជាវត្ថុអធិភូត (adhibhūta); ហើយផែនដី ជាអធិदैវត (adhidaivata) អធិបតីទេវតា។» ដោយរបៀបនេះ គាត់បង្រៀនឲ្យអានបទពិសោធន៍ដោយសីលធម៌ និងសមាធិ—ជារបៀបរៀបរយដែលភ្ជាប់ខ្លួនឯង ពិភពលោក និងការគ្រប់គ្រងទេវភាពនៃធម្មជាតិ។
याज़्वल्क्य उवाच
Educational Q&A
The verse teaches a Vedic-style correspondence: inner life-force (prāṇa) is the adhyātma (subjective/inner) principle; smell (gandha) is the adhibhūta (objective/elemental) aspect; and Earth (pṛthivī) is the adhidaivata (presiding divine principle). It frames perception and existence as an ordered unity of self, world, and divine regulation.
In Śānti Parva’s instructional discourse, Yājñavalkya is explaining metaphysical classifications drawn from Śruti. He presents a specific triad to guide the listener toward disciplined understanding of how bodily functions and sensory objects relate to cosmic and divine principles.