Shloka 7
Śuka–Janaka Saṃvāda: Āśrama-krama, Jñāna-vijñāna, and the Marks of Liberation (शुक-जनक संवादः)
वेददर्शी विद्वान् जैसा बताते हैं, उसके अनुसार नेत्र अध्यात्म है, रूप अधिभूत है और सूर्य अधिदैवत हैं ।।
śrotram adhyātmam ity āhur yathā śruti-nidarśinaḥ | śabdas tatrādhibhūtaḥ tu diśaś cātrādhidaivatam ||
យាជ្ញវល្ក្យៈ បានមានព្រះបន្ទូលថា៖ «ពួកអ្នកឃើញវេដ និងអ្នកដឹងអត្ថន័យវេដ ប្រកាសថា ត្រចៀក ជាអធ្យាត្ម (adhyātma) នៃខ្លួនឯង; សំឡេង ជាអធិភូត (adhibhūta) ដែលត្រូវគ្នា; ហើយទិសទាំងឡាយ ជាអធិदैវត (adhidaivata) អធិបតីទេវតាដែលគ្រប់គ្រងវា។» ដោយការបង្រៀននេះ ការយល់ឃើញត្រូវបានដាក់ជាត្រីភាគ—ខ្លួនឯង វត្ថុ និងរបៀបរៀបរយកូស्मिक—ដើម្បីឲ្យមនុស្សយល់បទពិសោធន៍ដោយមិនច្រឡំ និងរស់នៅស្របធម៌។
याज़्वल्क्य उवाच
Educational Q&A
Perception is explained through a threefold mapping: the inner faculty (adhyātma: the ear), its external object (adhibhūta: sound), and the presiding cosmic/divine principle (adhidaivata: the directions). This helps one see experience as ordered and governed, supporting self-control and dharmic living.
In Śānti Parva’s instruction on knowledge and liberation-oriented dharma, the sage Yājñavalkya teaches by classifying sense experience according to Vedic categories, showing how each sense has an inner basis, an outer object, and a divine regulator.