Previous Verse
Next Verse

Shloka 2

Śuka’s Manifestation from the Araṇi (Āraṇeya-janma) — शुकजन्म (आरणेय-सम्भव)

याज्ञवल्क्थजी कहते हैं--नरश्रेष्ठी अब तुम मुझसे अव्यक्तकी काल-संख्या सुनो। दस हजार कल्पोंका (महायुगोंका) इस अव्यक्तका एक दिन बताया जाता है ।। रात्रिरेतावती चास्य प्रतिबुद्धो नराधिप । सृजत्योषधिमेवाग्रे जीवनं सर्वदेहिनाम्‌,नरेश्वर! उसकी रात्रि भी उतनी ही बड़ी होती है। ज्ञानस्वरूप परब्रह्म परमात्मा पहले समस्त प्राणियोंके जीवन-निर्वाहके लिये ओषधि (नाना प्रकारके अन्न) की सृष्टि करते हैं

yājñavalkya uvāca—naraśreṣṭha idānīṁ tvaṁ mayā avyaktasya kāla-saṅkhyāṁ śṛṇu | daśa-sahasra-kalpānāṁ (mahāyugānāṁ) asya avyaktasya ekaṁ dinaṁ procyate || rātrir etāvatī cāsya pratibuddho narādhipa | sṛjaty oṣadhim evāgre jīvanaṁ sarva-dehinām || nareśvara, jñāna-svarūpaḥ parabrahma paramātmā pūrvaṁ sarva-prāṇināṁ jīvana-nirvāhārthaṁ oṣadhīḥ (nānā-vidhāni annāni) sṛjati |

យាជ្ញវល្ក្យៈ បាននិយាយថា៖ «ឱ បុរសល្អឥតខ្ចោះ ឥឡូវនេះ ចូរស្តាប់ពីខ្ញុំអំពីការរាប់កាលៈទេសៈរបស់ ‘អវ្យក្ត’ (អមបង្ហាញ)។ គេប្រកាសថា ដប់ពាន់កល្បៈ (យុគធំៗ) ជាមួយគ្នា ជា ‘មួយថ្ងៃ’ របស់អវ្យក្តនោះ។ ហើយរាត្រីរបស់វាក៏មានទំហំដូចគ្នា ដែរ ឱ ព្រះមហាក្សត្រ។ ពេលវដ្តកោស्मिकនោះភ្ញាក់ឡើង ព្រះអាត្មាអធិឋាន—ព្រះព្រហ្ម (Brahman) ដែលជាចំណេះដឹងសុទ្ធ—ជាមុនគេ បង្កើត ‘ឱសថ’ គឺអាហារប្រភេទនានា សម្រាប់ចិញ្ចឹមជីវិតសត្វមានរាងកាយទាំងអស់។»

रात्रिःnight
रात्रिः:
Karta
TypeNoun
Rootरात्रि
FormFeminine, Nominative, Singular
एतावतीof that measure / equally great
एतावती:
Karta
TypeAdjective
Rootएतावत्
FormFeminine, Nominative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
अस्यof this (one) / of him
अस्य:
TypePronoun
Rootइदम्
FormMasculine/Neuter, Genitive, Singular
प्रतिबुद्धःawakened / fully aware
प्रतिबुद्धः:
TypeAdjective
Rootप्रतिबुद्ध
FormMasculine, Nominative, Singular
नराधिपO king (lord of men)
नराधिप:
TypeNoun
Rootनराधिप
FormMasculine, Vocative, Singular
सृजतिcreates
सृजति:
TypeVerb
Rootसृज्
FormPresent (Lat), 3rd, Singular, Parasmaipada
ओषधिम्plants / herbs (food-grains)
ओषधिम्:
Karma
TypeNoun
Rootओषधि
FormFeminine, Accusative, Singular
एवindeed / just
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
अग्रेat first / in the beginning
अग्रे:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootअग्र
जीवनम्life / sustenance
जीवनम्:
Karma
TypeNoun
Rootजीवन
FormNeuter, Accusative, Singular
सर्वदेहिनाम्of all embodied beings
सर्वदेहिनाम्:
TypeNoun
Rootसर्वदेहिन्
FormMasculine, Genitive, Plural

याज़्ञवल्क्य उवाच

Y
Yājñavalkya
N
Narādhipa/Nareśvara (the king addressed)
P
Parabrahman/Paramātmā
A
Avyakta (the Unmanifest)
O
Oṣadhi (herbs/food; nourishment)