Shloka 15
Śuka’s Nirveda: Vyāsa’s Admonition on Dharma, Impermanence, and ‘Imperishable Wealth’ (अक्षय-धन)
सत्कृता चैकपत्नी च जात्या योनिरिहेष्यते । ऋग्यजु:सामगो विद्वान् षट्कर्मा पात्रमुच्यते
satkṛtā caikapatnī ca jātyā yoniriheṣyate | ṛgyajuḥsāmago vidvān ṣaṭkarmā pātram ucyate ||
ព្រះភីષ្មៈមានព្រះបន្ទូលថា៖ ស្ត្រីដែលកើតក្នុងវង្សត្រកូលល្អ មានស្វាមីគោរពលើកតម្កើង និងស្មោះត្រង់ចំពោះស្វាមីតែមួយ ត្រូវបានរាប់ថាជា «គភ៌ដ៏ប្រសើរ» នៅទីនេះ; ដូច្នេះ អ្នកដែលកើតពីមាតាបែបនេះ ត្រូវបានចាត់ថាបរិសុទ្ធដោយកំណើត។ ហើយព្រះព្រាហ្មណ៍ដែលចេះដឹងឫគ្វេដា យជុរវេដា និងសាមវេដា ហើយប្រតិបត្តិជានិច្ចនូវកិច្ចប្រាំមួយ (យជន-យាជន, អធ្យយន-អធ្យាបន, ទាន និងប្រតិគ្រះ) ត្រូវបានហៅថាបរិសុទ្ធដោយការប្រព្រឹត្ត និងសមគួរទទួលទាន។
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhīṣma distinguishes two bases of worthiness: purity by birth (being born from a respected, faithful, well-born mother) and purity by conduct (a Brāhmaṇa’s Vedic learning and steady performance of the six prescribed duties), concluding that such a person is a ‘pātra’—a fit recipient of gifts and social trust.
In the Śānti Parva’s instruction on dharma, Bhīṣma continues advising Yudhiṣṭhira by describing markers of social and ritual eligibility: the mother’s recognized virtue and lineage, and the Brāhmaṇa’s Vedic competence together with disciplined performance of traditional obligations.