Shloka 31
अव्यक्त–पुरुष–विवेकः (Discrimination of Avyakta/Prakṛti and Puruṣa) — Yājñavalkya’s Anvīkṣikī to Viśvāvasu
यस्माद् यदभिजायेत तत् तत्रैव प्रलीयते । लीयन्ते प्रतिलोमानि सृज्यन्ते चान्तरात्मना
vasistha uvāca | yasmād yad abhijāyeta tat tatraiva pralīyate | līyante pratilomāni sṛjyante cāntarātmanā ||
វសិષ્ઠៈ បានមានព្រះវាចា៖ «អ្វីដែលកើតចេញពីអ្វីមួយ នោះក៏រលាយត្រឡប់ចូលទៅក្នុងប្រភពនោះវិញ។ ការបង្កើតកើតឡើងតាមលំដាប់ទៅមុខ ខណៈការលាយរលំកើតឡើងតាមលំដាប់បញ្ច្រាស; ហើយតត្តវៈទាំងអស់នេះ ត្រូវបានបង្កើតដោយអន្តរាត្មា (Inner Self)។ ដោយដឹងដូច្នេះ ចិត្តនឹងស្ថិតស្ងប់ មិនជាប់ពាក់ព័ន្ធ និងឈានទៅកាន់ការយល់ដឹងត្រឹមត្រូវ»។
वसिष्ठ उवाच
Educational Q&A
Whatever arises from a cause returns to that same cause; creation proceeds in a forward sequence, while dissolution happens in reverse, and the entire process is governed by the Inner Self. This supports a disciplined, detached understanding of worldly change.
In Śānti Parva’s instructional setting, the sage Vasiṣṭha delivers a philosophical explanation of cosmic emanation and reabsorption, shifting the focus from external events to inner knowledge and the order underlying existence.