Shloka 27
अव्यक्त–पुरुष–विवेकः (Discrimination of Avyakta/Prakṛti and Puruṣa) — Yājñavalkya’s Anvīkṣikī to Viśvāvasu
अव्यक्तमाहु: प्रकृतिं परां प्रकृतिवादिन: । तस्मान्महत् समुत्पन्नं द्वितीयं राजसत्तम
avyaktam āhuḥ prakṛtiṁ parāṁ prakṛtivādinaḥ | tasmān mahat samutpannaṁ dvitīyaṁ rājasattama, nṛpaśreṣṭha |
វសិષ્ઠៈបានមានព្រះវាចា៖ «អ្នកប្រាជ្ញដែលបកស្រាយប្រក្រឹតិ (Prakṛti) និយាយថា ប្រក្រឹតិដ៏ឧត្តមគឺ ‘អវ្យក្ត’—អសម្ដែង។ ពីអសម្ដែងនោះ កើតមានធាតុទីពីរ គឺ ‘មហត’ (Mahat)។ ឱ ព្រះមហាក្សត្រដ៏ប្រសើរ! នេះហើយជារបៀបដែលអ្នកដឹងប្រក្រឹតិ ពិពណ៌នាអំពីកំណើតនៃការប្រែប្រួលដំបូង»។
वसिष्ठ उवाच
Educational Q&A
The verse presents a Prakṛti-based cosmology: the highest Prakṛti is called the Unmanifest (avyakta), and from it emerges the next principle, Mahat (the Great), which functions as the first manifest evolute and a foundation for further creation.
In Śānti Parva’s philosophical instruction, Vasiṣṭha addresses a king and explains a doctrinal account of creation used by Prakṛti-theorists, identifying the Unmanifest as the source and Mahat as the subsequent principle that arises from it.