Shloka 14
अव्यक्त–पुरुष–विवेकः (Discrimination of Avyakta/Prakṛti and Puruṣa) — Yājñavalkya’s Anvīkṣikī to Viśvāvasu
स्थिरीकृत्येन्द्रियग्रामं मनसा मिथिलेश्वर । मनो बुद्धया स्थिरं कृत्वा पाषाण इव निश्चल:
sthirīkṛtyendriyagrāmaṁ manasā mithileśvara | mano buddhyā sthiraṁ kṛtvā pāṣāṇa iva niścalḥ ||
វសិષ્ઠៈបានមានពាក្យថា៖ «ឱ ព្រះអម្ចាស់នៃមិថិលា! នៅពេលយោគីម្នាក់ ដោយអំណាចនៃចិត្ត ធ្វើឲ្យ “ក្រុម” នៃឥន្ទ្រីទាំងអស់ស្ងប់ស្ថិត ហើយបន្ទាប់មក ដោយអំណាចនៃបញ្ញា ធ្វើឲ្យចិត្តខ្លួនឯងរឹងមាំ—ក្លាយជានឹងដូចថ្ម មិនរវើរវាយ—នោះ បុរសប្រាជ្ញាដែលដឹងវិន័យនៃសាស្ត្រ ទទួលស្គាល់គាត់ដោយបទពិសោធន៍ផ្ទាល់ថា បានស្ថិតនៅក្នុងយោគៈពិតប្រាកដ»។
वसिष्ठ उवाच
Educational Q&A
Yoga is defined here as inner steadiness: first restraining the senses through the mind, then stabilizing the mind through discriminative intellect (buddhi), until one becomes unwavering and motionless in concentration; such stability is what the śāstra-knowing wise recognize as genuine yogic attainment.
In Śānti Parva, Vasiṣṭha instructs the king of Mithilā (Janaka) on yogic discipline, describing the practical criterion by which a practitioner is deemed ‘yoga-yukta’: mastery over senses and mind culminating in unshakable stillness.