Shloka 6
अव्यक्त-गुण-पुरुषविवेकः | Avyakta, Guṇas, and Discrimination of Puruṣa
जलोदरे तृषारोगे ज्वरगण्डे विषूचके । श्वित्रकुछेअग्निदग्थे च सिध्मापस्मारयोरपि
jalodare tṛṣāroge jvara-gaṇḍe viṣūcake | śvitrakuche ’gnidagdhe ca sidhmāpas-mārayor api ||
វសិષ્ઠៈ បានមានពាក្យថា៖ មនុស្សម្នាក់ក្លាយជាជនរងគ្រោះដោយជំងឺធ្ងន់ធ្ងរជាច្រើន—ជំងឺទឹកក្នុងពោះ (dropsy/ascites), ជំងឺស្រេកទឹកខ្លាំងបំផ្លាញកម្លាំង, គ្រុនក្តៅ, ជំងឺក (goitre), រាគរូសដូចអាសន្នរោគ, រោគស្បែកស (white leprosy), របួសឆេះដោយភ្លើង, សិទ្ធ្មា (រោគស្បែកបាត់ពណ៌), ហើយសូម្បីតែជំងឺឆ្កួតជ្រូក (epilepsy)។ ក្នុងបរិបទនេះ ព្រះឥសីបង្ហាញថា ផលវិបាករបស់រាងកាយកើតឡើងតាមជីវិតដែលខ្វះសមតុល្យ និងការគ្រប់គ្រងខ្លួន ដោយរំលេចមេរៀនថា ការធ្វេសប្រហែសធម៌ និងវិន័យ មិនត្រឹមនាំទៅការធ្លាក់ចុះផ្លូវចិត្តទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងនាំទៅទុក្ខរាងកាយផងដែរ។
वसिष्ठ उवाच
Educational Q&A
The verse emphasizes that lack of restraint and imbalance in conduct can manifest as suffering in the body; ethical discipline (dharma, self-control) is presented as protective, while negligence leads to afflictions and misery.
Vasiṣṭha is instructing his listener by enumerating severe ailments to illustrate the tangible, bodily fallout of an undisciplined life, strengthening a broader moral argument about right living and its consequences.