Shloka 35
Adhyāya 302: Guṇa-vicāra, Gati-bheda, and the Imperishable State
Yājñavalkya–Janaka
कृत्स्नमेतावतस्तात क्षरते व्यक्तसंज्ञितम् । अहन्यहनि भूतात्मा तत: क्षर इति स्मृत:,हे तात! यह सम्पूर्ण पांचभौतिक जगत् व्यक्त कहलाता है और प्रतिदिन इसका क्षरण होता है, इसलिये इसको क्षर कहते हैं
kṛtsnam etāvatās tāta kṣarate vyaktasaṃjñitam | ahany ahani bhūtātmā tataḥ kṣara iti smṛtaḥ ||
វសិષ્ઠៈបានមានព្រះវាចា៖ «កូនជាទីស្រឡាញ់ អស់ទាំងលោកដែលបង្ហាញច្បាស់នេះ—ហៅថា ‘វ្យក្ត’ ព្រោះអាចមើលឃើញ និងដឹងបាន—កំពុងរលាយខ្សោយទៅជានិច្ច។ រៀងរាល់ថ្ងៃ ព្រលឹងដែលស្ថិតក្នុងសត្វមានកាយ ត្រូវទទួលការខ្សោយចុះ; ដូច្នេះហើយ គេរំលឹកវាថា ‘ក្សរ’ គឺអ្វីដែលរលាយបាត់»។
वसिष्ठ उवाच
Educational Q&A
That the manifest, perceptible world (vyakta) is inherently perishable (kṣara) because it undergoes continual decay day after day; recognizing this supports detachment and discernment between the transient and the enduring.
Vasiṣṭha is instructing a younger interlocutor (‘tāta’) in a philosophical explanation: he defines why the visible, five-element-based realm is called ‘kṣara’—because it is constantly subject to diminution and dissolution.