Shloka 31
Adhyāya 302: Guṇa-vicāra, Gati-bheda, and the Imperishable State
Yājñavalkya–Janaka
सयक्षभूतगन्धर्वे सकिन्नरमहोरगे । सचारणपिशाचे वै सदेवर्षिनिशाचरे
sa-yakṣa-bhūta-gandharve sa-kinnara-mahorage | sa-cāraṇa-piśāce vai sa-devarṣi-niśācare, naraśreṣṭha! trīṣu lokeṣu yāvanto deha-dhāriṇaḥ santi, teṣāṃ sarveṣāṃ dehaḥ eṣām eva tattvānāṃ samudāya iti draṣṭavyaḥ | yatra yatra mūrtimat padārthaḥ dṛśyate, tatra tatra eṣām eva tattvānāṃ darśanam bhavati ||
វសិષ્ઠៈបានមានព្រះវាចា៖ «ឱ មនុស្សប្រសើរ! មិនថានៅក្នុងយក្ខៈ ភូតៈ គន្ធರ್ವៈ កិន្នរៈ មហាសព៌ (ពស់ធំ) ចារណៈ ពិសាចៈ ទេវឫសិ និងអ្នកដើរពេលរាត្រីឡើយ—ពិតប្រាកដណាស់ ក្នុងសត្វមានកាយទាំងអស់ក្នុងលោកទាំងបី—គួរយល់ថា ‘កាយ’ មិនមែនអ្វីផ្សេងទេ គ្រាន់តែជាសមាសធាតុនៃតត្ត្វៈមូលដ្ឋានទាំងនេះ។ អ្វីៗណាដែលបង្ហាញជារូបរាងមានកាយ—ទេវតា មនុស្ស ទានវៈ ឬសត្វប្រភេទណាក៏ដោយ—គ្រប់ទីកន្លែងឃើញតែតត្ត្វៈដូចគ្នានេះកំពុងដំណើរការ។ ដោយហេតុនេះ គួរបន្ធូរភាពអួតអាង និងការស្អប់ខ្ពើម ដោយឃើញមូលដ្ឋានវត្ថុតែមួយនៅក្រោមជីវិតមានកាយទាំងអស់»។
वसिष्ठ उवाच
Educational Q&A
All embodied beings—divine, human, or otherwise—are constituted by the same fundamental tattvas; therefore the body is an aggregate of shared elements, a view meant to reduce pride, hatred, and caste/species-based contempt.
Vasiṣṭha instructs the listener (addressed as 'naraśreṣṭha') in a contemplative, Sāṅkhya-like analysis: he lists many classes of beings to emphasize that across the three worlds, every tangible form is built from the same constituents.